هوش مصنوعی از آن دسته رشته‌هایی است که‌به‌دلیل تازگی‌و‌جذابیتی که دارد، علاقه‌مندان بسیاری‌را پیدا کرده است و کشورهای پیشرو دنیا، برنامه‌های راهبردی کاملی را درزمینه توسعه هوش مصنوعی تدوین کرده‌اند و بااین‌که اغلب کشورهای آسیایی و خاورمیانه در توسعه هوش مصنوعی سهم بالایی دارند، اما ایران تقریباً هیچ جایگاهی دراین توسعه ندارد و دربین هجده کشور خاورمیانه، رتبه دهم را دارد. با‌این‌حال، ما دراین مقاله، یعنی کاربرد هوش مصنوعی در ایران سعی کرده‌ایم نشان دهیم که‌چگونه هوش مصنوعی باوجود محدودیت‌های زیرساختی و تنظیم‌گری که‌در ایران وجود دارد، سبب تغییرات شده است.
هوش مصنوعی چیست؟
هوش مصنوعی، شاخه‌ای از علوم کامپیوتر است که‌هدف اصلی آن، تولید ماشین‌های هوشمند جایگزین انسان است. هوش مصنوعی در حقیقت ماشینی است‌که به‌گونه‌ای برنامه نویسی شده که همانند انسان فکر کند و توانایی تقلید از رفتار انسان را داشته باشد تا بتواند وظایفش را انجام دهد و این‌که دارای رشته‌های مختلفی از قبیل شبکه های عصبی، بینایی ماشین، یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و موارد دیگر بوده که دسته‌بندی آن در ایران نیز به‌این شاخه‌ها تقسیم می‌گردد. سوالی که اینجا مطرح می‌شود این است که چگونه از هوش مصنوعی استفاده کنیم؟ برای دیدن پاسخ این سوال می‌توانید مقاله مذکور را مطالعه کنید.
کاربرد هوش مصنوعی در ایران
پزشکی
تقریباً همه‌ی صنایع، از جمله بهداشت و سلامت توسط تکنولوژی و هوش مصنوعی رشد و تغییر کرده‌اند، مانند به‌وجود آمدن پرستار مجازی، ساخت و مدیریت دارو، کنترل سلامت و غیره. درکشور ما نیز یک‌سری اقدامات جهت هوشمند‌سازی حوزه‌ی پزشکی و سلامت صورت گرفته، به‌عنوان مثال:
- راه‌اندازی کلینیک پوست با کاربرد هوش مصنوعی و طب بازساختی در دانشگاه علوم پزشکی ایران
- آنالیز پوست با هوش مصنوعی در بیمارستان شهید مطهری
کشاورزی
بهره‌گیری از هوش مصنوعی در بخش کشاورزی، باعث بهبود عملکرد و کشت محصولات باکیفیت می‌شود؛ اما درکشور ایران کشاورزی به‌روش سنتی انجام می‌شود و زیرساخت‌های لازم جهت استفاده از فناوری هوش مصنوعی وجود ندارد. با‌این‌حال یک‌سری نرم‌افزارها مانند نرم‌افزار کشتیار وجود دارد که توسط متخصصان ایرانی طراحی شده و یک دستیار هوشمند برای کشاورزان است.
معماری
با کمک هوش مصنوعی می‌شود داده‌های حجیم را پردازش و ساختمان‌ها را طراحی‌و‌بهینه کرد؛ درواقع هوش مصنوعی در قالب نرم‌افزارهای تحلیلی و ربات‌های هوشمند در معماری ظاهر می‌گردد. ازجمله نرم‌افزارهای ایرانی می‌توان به‌نرم‌افزار بنیانو اشاره کرد که‌به ساخت‌و‌بهینه‌سازی اسکلت‌های ساختمانی و صرفه‌جویی در هزینه‌ها کمک می‌کند.
هوافضا
از هوش مصنوعی در حوزه هوافضا برای کنترل و‌هدایت بالن‌ها، بالگردها، ماهواره‌ها، پهپادها و فضاپیماها استفاده می‌شود و درکشور ما نیز دانشمندان ازاین فناوری در سازمان‌های فضایی برای ساخت ماهواره‌هایی باسرعت‌و‌دقت بالاتر، ماهواره‌برها و انواع موشک استفاده می‌کنند. به‌طورکلی به‌دلیل ظرفیت‌های زیاد هوش مصنوعی درارتباط با‌صنعت هوافضا، اکنون سازمان‌های دفاعی و فضایی به‌طور گسترده ازاین فناوری استفاده می‌کنند.
هنر و رسانه
هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند موسیقی، هنرهای زیبا و سایر حوزه‌های هنر، نقش بسیارمهمی ایفا نموده و همچنین با استفاده از ابزارهای چهارگانه بینایی ماشین، پردازش زبان طبیعی، پردازش گفتار و داده کاوی در بخش‌های مختلف صنعت رسانه ازجمله رادیوو‌تلویزیون، اخبار، سایت‌ها و رسانه‌های اجتماعی می‌تواند به‌تولید و نظارت‌بر محتوای متنی، صوتی‌وتصویری بپردازد. از شرکت‌های ایرانی این حوزه می‌توان‌به ویراویراست، مرکز تحقیقات هوش مصنوعی پارت، مرکز روشن و ده‌ها شرکت دیگر اشاره کرد.
بازاریابی و فروش
هوش مصنوعی به‌عنوان یک ابزار اساسی برای صاحبان کسب‌‌و‌کار، جهت پیشرفت بیشتر در بازار رقابتی کنونی مطرح است. ظهور فناوری هوش مصنوعی، ایده‌ها و الگوهای جدیدی را برای توسعه بازاریابی و فروش، تبلیغات، تجارت الکترونیک و خدمات فروشگاهی بازکرده است که‌از نرم‌افزارهای ایرانی مرتبط‌با بازاریابی‌و‌فروش می‌توان‌به سیستم تبلیغات هوشمند آیساین اشاره کرد.
حمل و نقل
از هوش مصنوعی در انواع روش‌های حمل و نقل برای تولید ماشین‌های خودران، کاهش مصرف سوخت، انرژی و هزینه‌ها و همچنین افزایش کارایی و بهره‌وری سیستم حمل‌و‌نقل استفاده می‌شود. درست است‌که کشور ایران راه درازی برای تولید ماشین‌های خودران درپیش دارد، اما چندی پیش از ربات خودروی خودران که یک‌دهم ابعاد یک خودروی واقعی است، باهمکاری اپراتور همراه‌اول و دانشگاه شهید بهشتی طراحی شده و رونمایی شد. از دیگر موارد کاربرد هوش مصنوعی در حمل‌و‌نقل ایران، تولید انواع نرم‌افزارهای مسیریابی بهینه همچون اپلیکیشن نشان و بلد و... است.
مخابرات
هوش مصنوعی کاربردهای گسترده ای دراین بخش‌از صنعت، یعنی مخابرات دارد؛ مانند طبقه‌بندی داده‌های موجود در شبکه‌های مخابراتی، تشخیص ناهنجاری و بهینه‌سازی شبکه و بهره‌برداری از آن و دستیار مجازی؛ همچنین هوش مصنوعی در گسترش اینترنت نسل پنجم نیز کاربرد دارد؛ به‌طوری‌که چندی پیش، مرکز تحقیقات مخابرات ایران برای همکاری‌با شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی باهدف عملیاتی کردن شبکه ارتباطی نسل پنجم در کشور فراخوان داد که‌این موضوع نشان‌دهنده‌ی اهمیت هوش مصنوعی در توسعه مخابرات کشور است.
خدمات و آموزش
هوش مصنوعی، تغییرات مثبتی را در سیستم‌های آموزشی و ارائه خدمات به‌شهروندان ایجاد کرده و توانسته فواید قابل‌توجهی از قبیل بهبود نحوه‌ی یادگیری و آموزش، برنامه‌ریزی تحصیلی و... داشته باشد و در بخش خدمات به‌برقراری امنیت، اجرای قانون و مدیریت انرژی توجه دارد. از نرم افزارهای کاربردی در زمینه‌ی خدمات می‌توان به هوشتل (خودکارسازی فعالیت‌های اداری) و دربخش آموزش می‌توان‌به آزمونیار بهسان (ارزیابی تحصیلی) اشاره کرد.
امنیت
حضور هوش مصنوعی توانسته امنیت سایبری را نیز به‌یک امنیت هوشمند تبدیل نماید. به‌بیانی دیگر، هوش مصنوعی باشناسایی تهدیدات، خنثی‌سازی آن‌ها و یا پیش‌بینی حملات محتمل‌الوقوع، تأثیر بسزایی در تأمین امنیت گذاشته است؛ از نرم افزارهای کاربردی ایرانی در این بخش، می‌توان نرم‌افزار تشخیص چهره از شرکت رخ نگار و مدیریت هویت کاربران از شرکت فراشناسا را نام‌برد.
بازار کار هوش مصنوعی در ایران
مطمئناً طبق توضیحات بالا، متوجه نفوذ هوش مصنوعی در همه‌ی صنایع و میزان اهمیت آن شده‌اید و می‌توان نتیجه گرفت‌که طیف وسیعی‌از موقعیت‌های شغلی برای افراد علاقه‌مند وجود دارد. درکشور ما بیش‌از 100 شرکت در زمینه‌ی هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند که‌طبق‌آمار، هرساله تعداد شرکت‌های فعال دراین حوزه بیشتر می‌شود و این نشان‌دهنده‌ی نیاز روزافزون به‌نیروهای ماهرو‌متخصص است.
درآمد هوش مصنوعی در ایران
یک مهندس هوش مصنوعی در ایران می‌تواند تحت عنوان برنامه‌نویس، تحلیل‌گر، مدیر شبکه، مدیر وب‌سایت، سازنده ربات، داده‌کاو و... استخدام شود. میزان درامد افراد در شرکت‌و‌ادارات دولتی براساس قانون وزارت کار تعیین می‌شود و در بخش خصوصی و سایت‌های فریلنسری نیز متغیر است که از چند‌میلیون شروع می‌شود؛ اما به‌طورکلی میزان دستمزد به‌مهارت شما و نوع پروژه بستگی دارد.
آینده هوش مصنوعی در ایران
اگرچه درحالحاضر کشور ما دراستفاده‌از هوش مصنوعی در زندگی جایگاه ناامیدکننده‌ای را دارد؛ اما بی‌شک در سال‌های آینده شاهد رشد بازار کار مهندسی هوش مصنوعی خواهیم بود، چراکه این مسئله در اداره آینده دنیا نقش دارد و پیش‌بینی شده که‌تا ده‌سال آینده هوش مصنوعی دربسیاری‌از سیستم‌های داخلی به‌کار گرفته‌شده و افراد شاهد ارائه خدمات آن باشند.
جمع‌بندی
همان‌طور‌که در مقاله توضیح دادیم، هوش مصنوعی در ایران به‌ارائه خدمات آموزشی، پزشکی، حمل‌و‌نقل، معماری و بسیاری از موارد دیگر کمک کرده است. هوش مصنوعی در ایران رو به‌تکامل بوده و درحالحاضر حقیقتاً ما در اول راه قرارداریم و امید است که‌زیرساخت‌های لازم برای رشد سریع‌تر در این حوزه فراهم شود.
هوش مصنوعی به چه زیررشته هایی تقسیم می‌شود؟
هوش مصنوعی دارای رشته‌های مختلفی از قبیل شبکه‌های عصبی، بینایی ماشین، یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و موارد دیگر است.
معرفی چند مورد از سایت های ایرانی هوش مصنوعی؟
سایت هیوا، سایت فیبوناچی و سایت شهاب
چه فرصت های شغلی برای رشته هوش مصنوعی وجود دارد؟
درحالحاضر بیشترین موقعیت‌های شغلی درزمینه هوش مصنوعی، مربوط به پردازش تصویر، صدا‌و‌متن، طراحی دستگاه‌های هوشمند و استخراج داده‌ها است.
