با گذشت زمان و پیشرفت روزافزون فناوری، نقش کامپیوتر در زندگی روزمره ما هر روز پررنگ‌تر می‌شود. تعداد بی‌شماری شغل در حوزه کامپیوتر وجود دارد و تعداد آنها نیز روبه‌افزایش است؛ همچنین رشته‌های زیادی همانند مهندسی کامپیوتر، رشته علوم کامپیوتر و رشته فناوری اطلاعات وجود دارند که در مقاطع تحصیلی مختلف ارائه می‌شوند. علاوه بر رشته‌های مذکور که لازمه آن مدرک دیپلم نظری همانند رشته ریاضی است، رشته دیگری با نام فنی و حرفه‌ای وجود دارد که از نظر تحصیلی، مدرک و آینده شغلی متفاوت با دیگر رشته‌ها است. در این مقاله می‌خواهیم به طور جامع به شغل های رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای بپردازیم.
برای شروع حرفه‌ای مقطع کاردانی و کاردانی به کارشناسی کامپیوتر حتما روی عکس زیر کلیک کنید و در کانال کنکور کاردانی کامپیوتر عضو شوید، در این کانال به معرفی بهترین منابع کنکور کاردانی کامپیوتر، برنامه‌ریزی و مشاوره، معرفی گرایش‌ها، بررسی کارنامه‌ها و قرار دادن فیلم‌های آموزشی پرداخته می‌شود
معرفی رشته کامپیوتر فنی حرفه ای
رشته کامپیوتر فنی حرفه ای در هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای ارائه می‌شود. تعداد رشته‌هایی که در این مقطع تحصیلی ارائه می‌شود بسیار متنوع است و البته هر هنرستان تنها تعدادی از رشته‌ها را ارائه می‌دهد. به‌طورکلی رشته های تحصیلی فنی و حرفه ای زیرگروه چهار گروه اصلی هستند که در لیست زیر ضمیمه شدهاند:
- گروه هنر
- گروه مدیریت و خدمات
- گروه صنعت
- گروه کشاورزی
رشته کامپیوتر فنی حرفه ای زیر مجموعه گروه صنعت است. تفاوت مهم رشته کامپیوتر در هنرستان فنی و حرفه ای با دیگر رشته‌ها این است که دانش‌آموزان فنی و حرفه‌ای بیشتر با مباحث عملی (به‌جای مباحث تئوری) سروکار دارند که باعث می‌شود بعد از اتمام دوره تحصیلی دارای مهارت‌های کامپیوتری شوند. مباحثی که در رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای مورد تدریس قرار می‌گیرد شامل مباحث مختلفی از قبیل مبانی کامپیوتر، بانک‌های اطلاعاتی، پایگاه داده، برنامه‌سازی، طراحی وب، راه‌اندازی شبکه های کامپیوتری و بسیاری از موارد دیگر است.
شغل های مرتبط با رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای
شغل های مرتبط با رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای بسیار متنوع است و بر اساس توانایی‌ها و البته علاقه‌مندی‌های فرد بسیار متفاوت است. در این قسمت به محبوب ترین و معروف ترین شغل های رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای می‌پردازیم.
تکنسین پایگاه داده
از جمله مهم‌ترین مباحث مربوط به حوزه کامپیوتر، مبحث پایگاه داده یا Database است. امکان ندارد شرکتی وجود داشته باشد که از پایگاه داده برای ذخیره‌کردن داده‌ها کاربران، مشتریان، کارمندان و یا محصولات خود استفاده نکند. درحالی‌که شغل‌های مربوط به طراحی، بهینه‌سازی و استخراج داده‌های بامعنا به عهده فارغ‌التحصیلان مهندسین کامپیوتر و فناوری اطلاعات است؛ کار با پایگاه داده، عیب‌یابی، جابه‌جایی، پشتیبان‌گیری، پیاده‌سازی و به‌طورکلی استفاده مؤثر از پایگاه داده بر عهده تکنسین‌های پایگاه داده است که از مهم ترین شغل های فارغ التحصیلان رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای به‌حساب می‌آید.
طراحی و توسعه صفحات وب
از دیگر شغل‌های بسیار جذاب و البته چالش‌برانگیز حوزه کامپیوتر که دربرگیرنده بسیاری از رشته‌های کامپیوتر است، شغل‌های مربوط به طراحی و توسعه صفحات وب یا Web Page است. طراحی صفحات وب شامل حوزه‌های مختلفی می‌شود مانند:
- طراحی گرافیکی صفحات وب
- طراحی برای انواع دستگاه‌های مختلف (مانند لپ‌تاپ، موبایل، تبلت و...)
- برنامه‌نویسی سمت مشتری و ایجاد محیط Responsive و Reactive
- تولید انیمیشن و انواع دیگر مدیا‌های وب
- تولید انواع محتوا باتوجه‌به نیاز کاربر
طراحی شبکه های کامپیوتری
به طور خلاصه یک شبکه کامپیوتری شامل تعدادی کامپیوتر است که با یکدیگر در ارتباط هستند. تعداد کامپیوترها می‌تواند از 2 عدد باشد تا چند ده میلیون، مانند شرکت‌های بزرگی همچون گوگل و مایکروسافت. نحوه اتصال دستگاه‌های شبکه مثل مسیریاب‌ها، سوئیچ‌ها، هاب‌ها، اکسس‌پوینت‌ها، کابل‌کشی و پیاده‌سازی نرم‌افزارهای مدیریت شبکه و همچنین عیب‌یابی شبکه‌های کامپیوتری به عهده تکنسین‌های شبکه است. فارغ‌التحصیلان رشته کامپیوتر فنی و حرفه‌ای به‌خوبی قادرند از عهده این وظایف برآیند. علاوه بر این موارد، نصب و پیاده‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی و سیستم عامل دستگاه‌های متصل به شبکه نیز می‌تواند در این حوزه قرار بگیرد.
تولید محتوا و بهینه سازی سئو
از دیگر مباحثی که در سال‌های اخیر به‌ویژه در رشته‌های فنی و حرفه‌ای و یا کاردانش نقش پررنگی پیدا کرده است، مبحث تولید محتوا و قواعد دیجیتال مارکتینگ است. باتوجه‌به رقابت‌های تنگاتنگی که بین برند‌های آنلاین مانند فروشگاه‌های اینترنتی، آژانس‌های مسافرتی، هتل‌ها، رستوران‌ها و... وجود دارد، این رشته بسیار بیشتر از قبل موردتوجه قرار گرفته است. مواردی مانند تولید محتوای آنلاین که می‌تواند شامل محتوای متنی، محتوای تصویری و محتوای صوتی باشد از جمله شغل های فارغ التحصیلان رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای است؛ همچنین نحوه بهینه‌سازی صفحات وب برای جستجوی مؤثرتر موتور‌های جستجوگر از دیگر شغل های رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای به‌حساب می‌آید.
طراحی گرافیک دو و سه بعدی
یکی از رشته‌های فنی و هنری که از دیرباز موردعلاقه بسیاری از دوستداران کامپیوتر بوده است، طراحی دیجیتالی است که می‌تواند به‌صورت 2 بعدی و یا 3 بعدی باشد. نرم افزارهای بسیار متنوعی برای طراحی 2 بعدی به صورت رستر و یا برداری وجود دارد که در حوزه‌های مختلفی مانند طراحی لوگو، طراحی صفحات مجله، ساخت بنر و کارت ویزیت و بسیاری از حوزه‌های دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ نرم افزارهایی مانند Photoshop، Illustrator، InDesign و...
علاوه‌برآن، نرم‌افزارهایی مانند 3D max، Maya، ZBrush و... وجود دارند که می‌توان به‌وسیله آنها انواع مدل‌های 3 بعدی برای صنایع مختلف مانند تولید قطعات الکترونیکی، تولید ظروف پلاستیکی، تولید انیمیشن و مدل‌های بازی‌های رایانه‌ای و بسیاری از موارد دیگر طراحی کرد. فارغ التحصیلان رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای و همچنین کاردانش می‌توانند وارد این حوزه نیز شوند.
تولید بازی های رایانه ای
تولید بازی‌های رایانه‌ای همیشه موردعلاقه بسیاری از فعالین حوزه کامپیوتر بوده است. بازی‌های رایانه‌ای شامل رشته‌های بسیار مختلفی می‌شود؛ از جمله هوش مصنوعی، طراحی 2 و 3 بعدی، آهنگسازی، برنامه‌نویسی گیم پلی و بسیاری از موارد دیگر. فارغ التحصیلان رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای با توجه به علاقه و مهارت خود می‌توانند وارد هریک از حوزه‌های تولید بازی‌های رایانه‌ای شوند.
عیب یابی سخت افزاری و نرم افزاری
ممکن نیست با کامپیوتر کار کرده باشید و تاکنون به مشکلات کامپیوتری برخورد نکرده باشید. خراب‌شدن سیستم‌عامل، ویروسی شدن کامپیوتر، سوختن قطعات الکترونیکی، اجرانشدن نرم‌افزار، شناخته نشدن سخت‌افزار توسط سیستم‌عامل، قطع‌شدن اینترنت، افت سرعت سیستم و صدها مشکل دیگر ممکن است برای کاربران کامپیوتر به وجود آید. یکی از شغل های مرتبط با رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای عیب‌یابی و رفع این عیب‌ها و خطا‌های مرتبط با سیستم‌های کامپیوتری است. سیستم‌ها می‌توانند متعلق به کاربران، شرکت‌ها، دولت و یا ارگان‌های دیگر باشد.
تعمیر بردهای رایانه ای
یکی از شغل های حساس و فنی رشته کامپیوتر، تعمیرکردن برد‌ها و لوازم‌های جانبی کامپیوتر است که البته در کشور ما نیز از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. فارغ‌التحصیلان رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای (و کاردانش) که دارای مهارت‌های تعمیراتی هستند و همچنین در مورد قطعات مختلف الکترونیکی اطلاعات دارند می‌توانند به تعمیر انواع بردهای الکترونیکی بپردازند. اکثر تجهیزات رایانه‌ای مانند مسیریاب‌ها، فایروال‌ها، پرینتر، مادربرد، سرور و بسیاری از ابزارهای دیگر نیاز به مراقبت و تعمیر دارند که همگی جزئی از شغل های رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای محسوب می‌شوند.
دروس رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای
بعد از اتمام دوره اول متوسطه، دانش‌آموزان در دوره دوم متوسطه یعنی پایه دهم، یازدهم و دوازدهم می‌توانند در هنرستان فنی و حرفه ای رشته کامپیوتر مشغول به تحصیل و تعلیم شوند. جدای از دروس مشترک، رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای دارای دروس اختصاصی مربوط به خود است که در جدول زیر ضمیمه شده است:
| پایه تحصیلی | عنوان درس | ||
|---|---|---|---|
| دهم | فیزیک | نقشه‌کشی فنی رایانه‌ای | دانش فنی پایه |
| شبکه و نرم‌افزار | نصب و راه‌اندازی سیستم‌های رایانه‌ای | همراه دانشجو – شبکه و نرم‌افزار رایانه | |
| تولید محتوای الکترونیک و برنامه‌سازی | - | - | |
| یازدهم | شیمی | کاربرد فناوری‌های نوین | توسعه برنامه‌سازی و پایگاه داده |
| پیاده‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی و طراحی وب | - | - | |
| دوازدهم | ریاضی 3 | دانش فنی تخصصی | شبکه و نرم‌افزار رایانه |
| نصب و نگهداری تجهیزات شبکه و سخت‌افزار | تجارت الکترونیک و امنیت شبکه | - | |
جمع‌بندی
کامپیوتر دارای رشته‌ها و حوزه‌های بسیار گوناگون و متنوع است و هر ساله نیز بر این حوزه افزوده می‌شود. یکی از رشته‌های مرتبط با کامپیوتر، رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای است که در هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای در دوره دوم متوسطه ارائه می‌شود. در این مقاله به طور کامل به شغل های محبوب و مهم رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای پرداخته شد و جنبه‌های مختلف این رشته را نیز بررسی کردیم؛ همچنین به مهم‌ترین سؤالاتی که ممکن است برای داوطلبان این رشته پیش آید پرداختیم.
آیا رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای محدود به مباحث پیاده سازی و تکنسینی است یا خیر؟
یکی از جذابیت‌های شغل های مربوط به کامپیوتر این است که بیشتر به مهارت فرد بستگی دارند تا به مدرک؛ بنابراین فارغ التحصیلان فنی و حرفه‌ای مطلقا محدود به رشته‌های فنی نیستند و با توجه به علاقه خود می‌توانند در هر یک از حوزه‌های تخصصی دیگر مشغول به کار شوند.
رشته کامپیوتر فنی حرفه ای در شاخه صنعت قرار دارد یا خدمات؟
رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای در شاخه صنعت قرار دارد.
آیا رشته کامپیوتر در تمامی هنرستان های فنی و حرفه ای ارائه می شود؟
خیر. تعداد رشته های فنی و حرفه ای نسبتا زیاد است و تمامی هنرستان‌ها قادر به ارائه تمامی رشته‌ها نمی‌باشند؛ بنابراین هر هنرستان تنها تعدادی از این رشته‌ها را ارائه می‌کند.
رشته کامپیوتر فنی و حرفه ای بهتر است یا کاردانش؟
از دیگر پرسش‌هایی که برای داوطلبان مطرح می‌شود مقایسه بین رشته کامپیوتر در فنی و حرفه ای و کاردانش است. رشته کار و دانش بسیار به مباحث عملی و تکنسینی می‌پردازد در حالی که رشته فنی و حرفه‌ای در کنار مباحث عملی کم و بیش به مباحث جزئی‌تر و تئوریک‌تر هم می‌پردازد (البته بسیار کمتر از رشته‌های نظری مانند رشته ریاضی) بنابراین داوطلب با توجه به علاقه‌مندی و روحیات خود می‌بایست بهترین را تعریف و انتخاب کند.
