سر فصل‌های دروس دانشگاهی را شورای برنامه ریزی آموزشی با در نظر گرفتن آئین نامه وزارت علوم و تحقیقات و فناوری تدوین می‌کند. اما معتبرترین و به روزترین سرفصل‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی را موسسه ACM (The Association for Computing Machinery) با در نظر گرفتن تغییرات روز افزون دنیای تکنولوژی برای رشته های محاسباتی چون مهندسی کامپیوتر و علوم کامپیوتر، رشته مهندسی نرم افزار، سیستم‌های اطلاعات و فناوری اطلاعات ارائه می‌دهد. در دانشگاه های ایران دانشجویان رشته مهندسی کامپیوتر و برخی دیگر از رشته‌ها دروس برنامه نویسی را در چارت درسی خود دارند، در این مقاله دروسی را که در آنها زبان های برنامه نویسی در دانشگاههای ایران آموزش داده می‌شوند را به شما معرفی خواهیم کرد.
زبان برنامه نویسی ++C / C
این دو زبان به‌عنوان یکی از اولین زبانهای برنامه نویسی در اکثر دانشگاه‌ها آموزش داده میشود، در زیر به بررسی دروسی می‌پردازیم که در آنها از زبان های برنامه نویسی سی (C) یا سی پلاس پلاس (++C) استفاده میشود.
مبانی کامپیوتر و برنامه نویسی
هدف از آموزش این درس در دانشگاههای ایران، آشنایی دانشجویان با تفکر الگوریتمی و حل مسئله، نوشتن کد اصولی و مهندسی ساز (ماژولار نویسی، کد تمیز، کامنت گذاری) میباشد که در برخی از دانشگاه‌ها مطابق با سرفصل آموزشی برای رسیدن به این هدف زبان C و در برخی دیگر از دانشگاه‌ها زبان C++ آموزش داده میشود.
سرفصل مطالب این درس:
- آشنایی با کامپیوتر
- حل مسئله با کامپیوتر
- مفاهیم پایه‌ای زبان برنامه نویسی ++C و C (تابع Main، مفهوم متغیر)
- دستورات حلقه وشرط
- توابع بازگشتی
- آشنایی با اشکال زدایی (Debugging) و آزمون برنامه
- آرایهها و اشاره‌گر
گرافیک کامپیوتری
این درس در برخی از دانشگاه‌ها به عنوان واحد اختیاری ارائه میشود؛ هدف از این درس آشنایی دانشجویان با مفاهیم پایه‌ای گرافیک کامپیوتری و ایجاد گرافیک‌های سه بعدی جذاب و واقع گرایانه میباشد که با نرم‌افزار OpenGL (Open Graphic Library) در محیط زبانهای برنامه نویسی مثل C و ++C انجام می‌گیرد.
سرفصل مطالب این درس:
- آشنایی با سخت‌افزارهای گرافیکی و مفاهیم کلی
- نمایش سه بعدی
- معرفی توابع و کاربرد آنها
- روش‌های تشخیص سطوح قابل رؤیت
- مصورسازی مجموعه دادهها
- پویانمایی کامپیوتری
زبان برنامه نویسی Java
جاوا یک زبان برنامه نویسی شئ گرا و همه منظوره است و ماشین مجازی جاوا یا JVM این امکان را فراهم می‌کند که جاوا روی هر دستگاه و سیستم‌عاملی اجرا شود.
در زیر به بررسی دروسی می‌پردازیم که در آنها از زبان برنامه نویسی جاوا استفاده میشود.
برنامه نویسی پیشرفته
در اکثر دانشگاههای ایران برای این واحد درسی، زبان برنامه نویسی جاوا آموزش داده میشود؛ هدف از آموزش این زبان برنامه نویسی، آشنایی دانشجویان با مفاهیم و تکنیک‌های برنامه نویسی شئ گرا، طراحی پیمانه‌ای (ماژولار) مبتنی بر اشیاء و مفاهیم پیشرفته‌ای چون طراحی رابط کاربری گرافیکی و برنامه نویسی چند رشته‌ای (موازی) میباشد.
سرفصل مطالب این درس:
- طراحی بالا به پایین
- مفاهیم وساختارهای پایه برنامه نویسی شئ گرا
- وراثت و چندریختی
- داده ساختارهای استاندارد
- آزمون و اشکال زدایی برنامه
برنامه نویسی دستگاه های سیار
برای این واحد درسی نیز برخی از دانشگاه‌ها در ایران زبان برنامه نویسی جاوا را آموزش می‌دهند. هدف این درس، آشنایی دانشجویان با برنامه نویسی دستگاه‌های سیار با تکیه بر نرم‌افزارهای متن باز، مبانی و مشکلات مربوط به آن و برنامه‌سازی در سیستم‌عامل‌های اندروید و iOS میباشد.
سرفصل مطالب این درس:
- مقدمه و برپایی محیط توسعه اندروید
- طراحی واسط کاربری و الگوهای آن، ویجت‌ها (Widgets)
- حافظه و ریسمان‌ها، مدیریت سرویس
- برپایی محیط توسعه iOS
- برنامه‌سازی با Swift
- تکنولوژی‌های iOS وامنیت
زبان برنامه نویسی PHP و JavaScript
این دو زبان از رایج‌ترین زبان های برنامه نویسی حوزه وب میباشد که در دانشگاههای ایران آموزش داده میشود، در زیر به بررسی درس برنامه نویسی وب می‌پردازیم که در آن زبان برنامه نویسی PHP و یا JavaScript تدریس میشود.
برنامه نویسی وب
هدف از این درس، آشنایی دانشجویان با مفاهیم، تکنولوژی‌ها، زبان‌ها و ابزارهای برنامه نویسی توسعه وب در سمت کاربر و سمت سرور میباشد.
سرفصل مطالب این درس:
- توسعه سمت کاربر
- آشنایی با زبانهای نشانه گذاری (HTML و CSS)
- توسعه صفحات پویا با جاوا اسکریپت
- الگوی طراحی MVC
- توسعه سمت سرور
- معرفی زبان PHP
- پردازش ورودی‌ها
- مدیریت نشست
- دسترسی به پایگاه داده و ORM
زبان VHDL / Verilog
زبان VHDL یا Hardware Description Language، یکی از زبان های توصیف سخت افزاری محبوب برای مدل سازی مدارها به‌ویژه مدارهای دیجیتال است، از زبان Verilog نیز برای مدل سازی سیستم‌های الکترونیکی و تأیید مدار استفاده میشود.
در زیر به بررسی درس طراحی سیستم‌های دیجیتال برنامه پذیر می‌پردازیم که در آن از زبان برنامه نویسی VHDL و یا Verilog استفاده میشود.
طراحی سیستم های دیجیتال برنامه پذیر
هدف از ارائه این واحد درسی، آشنایی با زبان های توصیف سخت افزار و کسب مهارت در استفاده از ابزارهای طراحی سیستم های دیجیتال و آشنایی با تراشه های برنامه پذیر میباشد.
سرفصل مطالب این درس:
- جریان طراحی سیستم‌های دیجیتال
- اصول کلی و کاربردهای توصیف سخت‌افزار
- مفهوم سنتز و سنتزپذیری توصیف سخت‌افزار
- تحلیل سیستم‌های دیجیتال
- آشنایی با تراشه‌های برنامه‌پذیر صنعتی و معماری داخلی آنها
زبان Haskell و Lisp
در برخی از دانشگاه‌ها زبان برنامه نویسی Lisp که یک زبان سطح بالا، چندمنظوره و شئ گرا که برای یادگیری ماشین، هوش مصنوعی و برنامه نویسی پیشرفته میباشد آموزش داده میشود. همچنین زبان برنامه نویسی Haskell، یک زبان برنامه نویسی تابعی (Functional Programming Language) است که براساس Lambda Calculus میباشد.
در زیر به بررسی درس زبان های برنامه نویسی می‌پردازیم که در برخی از دانشگاه ها در آن از زبان برنامه نویسی Haskell و یا Lisp استفاده میشود.
زبان های برنامه نویسی
در این درس دانشجویان با مفاهیم و اجزای زبانهای برنامه نویسی آشنا می‌شوند.
سرفصل مطالب:
- تعریف زبان برنامه نویسی، زبان و محاسبه‌پذیری، مدل‌های محاسباتی
- نحو (صوری، عینی، انتزاعی)
- معناشناسی پویا
- زبانهای تابعی
- برنامه‌نویسی همروند و توزیع شده
زبان Assembly
زبان اسمبلی یک زبان برنامه نویسی سطح پایین است که در دانشگاههای ایران آموزش داده میشود،
در زیر به بررسی درس ریزپردازنده می‌پردازیم که در برخی از دانشگاه ها در آن از زبان برنامه نویسی اسمبلی استفاده میشود.
ریز پردازنده و زبان اسمبلی
هدف این درس، آشنایی دانشجویان با تشکیلات نرم‌افزاری، سخت‌افزاری و میکروکنترلرها از خانواده AVR ،ARM و برنامه نویسی به زبان اسمبلی میباشد.
جمع بندی
در این مقاله با بررسی سرفصل‌ها و چارت آموزشی دانشگاههای ایران به معرفی زبان های برنامه نویسی که در دانشگاه های ایران آموزش داده می شوند، پرداختیم و با دروسی که در آنها زبانهای برنامه‌نویسی آموزش داده می‌شوند و برخی از سرفصل‌های مطالب این دروس در دانشگاههای ایران آشنا شدیم.
آیا زبان برنامه نویسی هوش مصنوعی در دانشگاه های ایران تدریس می شود؟
پایتون یکی از محبوبترین زبانهای برنامه نویسی برای هوش مصنوعی میباشد، زیرا این زبان برنامه نویسی یک ابزار قدرتمند برای تجزیه و تحلیل دادهها میباشد. همچنین، بهدلیل فریمورک های مخصوصی که برای هوش مصنوعی دارد که محبوب ترین آنها TensorFlow (یک کتابخانه منبعباز برای یادگیری ماشین) میباشد، در برخی از دانشگاههای ایران، این زبان برنامه نویسی آموزش داده میشود.
پر تقاضا ترین زبان های برنامه نویسی در آینده کدامند؟
از پرتقاضاترین زبانهای برنامه نویسی در آینده، میتوان به زبانهای برنامه نویسی زیر اشاره نمود:
- زبان برنامه نویسی پایتون برای هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، علم داده و توسعه بک اند
- زبان برنامه نویسی جاوااسکریپت در حوزه وب (فرانت اند و بک اند)
- زبان برنامه نویسی کاتلین، جاوا و Swift در حوزه برنامه نویسی موبایل
