پس از انتخاب رشته و قبول‌شدن در رشته مهندسی کامپیوتر، دانشجویان موظف به اخذ دروس مربوط به این رشته هستند. در ترم اول دانشگاه، دروس توسط خود دانشجو اخذ نمی‌شود و از طرف دانشگاه درس‌هایی برای دانشجویان در نظر گرفته می‌شود که در اکثر دانشگاهها شبیه به یکدیگر است. این درس‌ها عموماً دروس پایه و عمومی هستند و پیش‌نیاز درس‌هایی که دانشجو در ترم‌های آتی اخذ می‌کند هستند.
درس های ترم اول مهندسی کامپیوتر دارای سرفصل‌های مشخص شده از طرف وزارت علوم است و تمامی کتاب‌هایی که در بازار به فروش می‌رسند، دارای این سرفصل‌ها هستند؛ بنابراین اکثر تفاوت‌های داخل کتاب، در سبک نگارش، سؤال‌وجواب‌های ضمیمه شده است. در ادامه این مقاله می‌خواهیم به بررسی کتب مربوط به ترم اول مهندسی کامپیوتر بپردازیم.
دروس ترم اول مهندسی کامپیوتر
در جدول زیر متداول‌ترین لیست دروس رشته مهندسی کامپیوتر که برای ترم اول کارشناسی در نظر گرفته شده است را مشاهده میکنید:
| نام درس | تعداد واحد | نوع درس |
|---|---|---|
| ریاضی 1 | 3 | پایه |
| فیزیک 1 | 3 | پایه |
| مبانی کامپیوتر و برنامه نویسی | 3 | اصلی |
| زبان عمومی | 3 | عمومی |
| تفسیر موضوعی قرآن | 2 | عمومی |
| اخلاق اسلامی | 2 | عمومی |
| تربیت‌بدنی | 1 | عمومی |
نکات:
- به‌جای دروس عمومی تفسیر موضوعی قرآن و یا اخلاق اسلامی، ممکن است درس‌های دیگری مانند اندیشه اسلامی 1 ارائه شود.
- در بعضی دانشگاهها، درس دانش خانواده و جمعیت نیز در ترم اول ارائه می‌شود.
درس ریاضی 1
درس ریاضی عمومی 1 از دروس پایه تمامی رشته های مهندسی است. در ابتدای این درس به بررسی اعداد پرداخته می‌شود و با معرفی دنباله ها ادامه پیدا می‌کند. بعد از این موارد به معرفی مفاهیم تابع، حد، مشتق و انتگرال پرداخته می‌شود و در انتها با کاربرد مشتق و انتگرال، درس ریاضی 1 پایان می‌یابد. فصل های این درس را در لیست زیر مشاهده میکنید:
- فصل اول: آشنایی با نظریه اعداد و مجموعه‌ها
- فصل دوم: رابطه و تابع
- فصل سوم: حد و پیوستگی
- فصل چهارم: مشتق و کاربردهای آن
- فصل پنجم: انتگرال و کاربردهای آن
کتاب آقای مسعود قیاسی یکی از کتاب‌های معروف ریاضی عمومی 1 است که در بسیاری از دانشگاه ها تدریس می‌شود.
درس فیزیک 1
درس فیزیک 1 یا فیزیک پایه اول که برای دانشجویان رشته مهندسی ارائه می‌شود، به مباحث مکانیک کلاسیک می‌پردازد. این درس با حرکت و رابطه های مرتبط با حرکت شروع می‌شود و سپس در ادامه به مباحث مربوط به دینامیک، کار، انرژی و نوسان می‌پردازد. نیمه اول این کتاب در واقع همان مباحثی را پوشش می‌دهد که در کتب دبیرستانی به آن پرداخته شده است. اما در نیمه دوم کتاب درس فیزیک 1، به مباحثی پرداخته می‌شود که برای دانشجو تازگی دارد. مرجع اصلی این درس، کتاب فیزیک هالیدی، جلد اول یا همان مکانیک است. بنابراین کتاب هایی که در بازار به فروش می‌رسد اکثرا ترجمه این کتاب هستند. در لیست زیر، سرفصل های درس فیزیک 1 را مشاهده میکنید:
- اندازه‌گیری
- حرکت در یک بعد
- بردارها
- حرکت دوبعدی و سه‌بعدی
- نیرو و قوانین نیوتن
- دینامیک ذره
- کار و انرژی
- پایستگی انرژی
- سیستم‌های ذرات
- برخورد
- سینماتیک دورانی
- دینامیک دورانی
- تکانه زاویه‌ای
- شرایط تعادل
- پیوست‌ها
کتاب فیزیک هالیدی جلد اول ترجمه منیژه رهبر و جلال‌الدین پاشایی راد، یکی از کتاب‌های پر طرف‌دار فیزیک 1 می‌باشد.
درس مبانی کامپیوتر و برنامه نویسی
می‌توان گفت مهم‌ترین درس ترم اول رشته مهندسی کامپیوتر، درس مبانی کامپیوتر و برنامه نویسی (برنامه‌سازی) است. در این درس به مقدمات مباحث کامپیوتری به‌طورکلی و عمومی و همچنین در مورد زبان های برنامه نویسی و نحوه نوشتن کدها و الگوریتم ها به‌وسیله زبان های برنامه نویسی و ترسیم فلوچارت‌ها پرداخته می‌شود. به‌طورکلی در این درس به مسائل زیر پرداخته می‌شود:
- برسی نسل‌های مختلف کامپیوتر
- آشنایی با مراحل پردازش سیستم‌های کامپیوتری
- معرفی انواع کامپیوترها و ویژگی آنها
- بررسی اجزای مختلف کامپیوتر مثل سخت افزار و نرم افزار
- بررسی سیستم اعداد و انواع مبناهای عددی و تبدیل مبناها
- آشنایی با الگوریتم و فلوچارت
- آشنایی و کدنویسی به زبان‌های برنامه‌نویسی
زبان برنامه نویسی مورداستفاده در درس مبانی کامپیوتر و برنامه نویسی در اکثر دانشگاهها زبان C و زبان C++ است. باتوجه‌به اینکه مباحث مربوط به شی گرایی به‌صورت درسی جداگانه ارائه می‌شود، بنابراین اکثر اساتید تنها به مباحث مربوط به زبان c اکتفا می‌کنند. همچنین مسائل مختلف برنامه نویسی،اشکال زدایی و کار با ساختمان داده های مختلف مانند آرایه‌ها در برنامه نویسی در این درس مطرح می‌گردد و دانشجویان یاد می‌گیرند که چگونه مسائل بزرگ را به مسائل ساده‌تر شکسته و آن را حل کنند.
این درس در بسیاری از دانشگاهها به‌صورت جزوه محور توسط اساتید درس داده می‌شود. از نمونه کتاب‌های درس مبانی کامپیوتر و برنامه نویسی (برنامه سازی) می‌توان به کتاب نوشته دکتر مهدی یزدیان دهکردی اشاره کرد. اما به‌هرحال بهتر است به دنبال جزوه درس استاد مربوطه هم باشید.
درس زبان عمومی
دانشجویان رشته مهندسی کامپیوتر در طول دوره تحصیلی خود، موظف‌اند تا دو درس زبان انگلیسی را پاس کنند. یکی از آنها درس زبان عمومی یا General English است که بین تمامی رشته‌های مهندسی مشترک است. درس دیگر، زبان تخصصی است که به مسائل کامپیوتری به زبان انگلیسی می‌پردازد. درس زبان ارائه شده در ترم اول، درس زبان عمومی است. هدف از ارائه این درس، تقویت درک و فهم متون زبان انگلیسی بر اساس استاندارد اتحادیه اروپا (CEFR) است. مهارت‌هایی که پس از گذراندن این درس به دست میآورید در لیست زیر ذکر شده است:
- مرور واژگان دوره متوسطه، معرفی واژه‌های جدید، آموزش مهارت‌های تحلیل ساخت‌واژه
- معرفی مهارت‌های درست‌خوانی متن
- مرور قواعد و گرامر زبان انگلیسی
- نحوه خواندن متون طولانی و اسکن‌کردن آن
برای درس زبان عمومی، کتاب خاصی عنوان نشده است و اساتید بر طبق تجربیات خود و پتانسیل دانشجویان، یک کتاب را انتخاب و تدریس می‌کنند. سری کتاب‌های Select Reading از محبوب‌ترین کتاب‌هایی هستند که چه در دانشگاه‌های دولتی و چه در دانشگاه‌های آزاد مورداستفاده قرار می‌گیرند. این کتاب در چهار سطح از ابتدایی تا متوسطه روبه‌بالا چاپ شده است که انتخاب آن بر عهده استاد است.
درس تفسیر موضوعی قرآن
درس تفسیر موضوعی قرآن یکی از دروس عمومی مشترک بین رشته‌های مهندسی و غیرمهندسی است که در ترم‌های اول یا دوم دانشگاه ارائه و اخذ می‌شود. سرفصل‌های این درس را در لیست زیر مشاهده میکنید:
- مباحث مقدماتی
- انس با قرآن
- شناخت قرآن
- تفسیر قرآن
- معارفی از قرآن
- خدا در قرآن
- جهان‌های دیگر
- اهداف آفرینش
- قرآن و علم
- قرآن و بهداشت روانی
- سنت‌های الهی
- ازدواج
- روابط خانوادگی
- روابط اجتماعی
اینکه چه میزان از کتاب مربوطه درس داده شود، کاملاً به استاد درس بستگی دارد.
درس اخلاق اسلامی
از دیگر درس‌های عمومی که معمولاً در ترم اول ارائه می‌شود، درس اخلاق اسلامی است. کتاب اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم) نوشته محمد داودی از کتاب‌های نشر معارف ایت است که برای دانشجویان تمام رشته‌ها قابل‌استفاده است و اساتید درس اخلاق اسلامی نیز همین کتاب را پیشنهاد می‌کنند. این کتاب بر اساس فصول تصویب شده برای این درس نگارش شده‌است. سرفصل‌های این درس بعد از بیان کلیات را در لیست زیر مشاهده میکنید:
- مبانی اخلاق اسلامی
- فضیلت‌های اخلاقی ایمانی
- فضیلت‌های اخلاقی اجتماعی
- آشنایی با برخی رذایل اخلاقی
جمع‌بندی
یکی از مواردی که دانشجویان ترم اول می‌خواهند در مورد آن بدانند، بهترین منابع و کتاب های دروس ارائه شده توسط دانشکده است. باتوجه‌به اینکه اساتید مختلف شیوه‌های مختلفی برای تدریس دروس مربوطه دارند، در نتیجه دانشجویان مایل‌اند بدانند که مرجع تمامی مباحث تدریس شده چیست. در این مقاله به کتاب های محبوب دروس ترم اول رشته مهندسی کامپیوتر پرداخته شد و سرفصل‌های آنها نیز ذکر شده است. کلیات دروس همین موارد ذکر شده است و اساتید نهایتاً همین مباحث و یا کمتر از آن را در دانشگاه درس خواهند داد؛ بنابراین اگر به دنبال مرجعی کامل برای درس‌ها هستید، بهتر است کتاب‌های ضمیمه شده در این مقاله را تهیه کنید.
آیا برای پاس‌کردن درس های ترم اول رشته مهندسی کامپیوتر نیاز به تهیه کتاب است؟
جواب این سؤال خیلی بستگی به دانشگاه، استاد درس مربوطه و خود دانشجو دارد. معمولاً دانشگاه‌های سطح بالا اکثر فصل‌های ارائه شده را به‌صورت کاملاً درس می‌دهند و در امتحان نیز انتظار دارند دانشجو بر تمامی مباحث تدریس شده مسلط باشد؛ بنابراین باید گفت بله تهیه و خواندن کتاب در دانشگاه‌های سطح بالا امری ضروری است. هستند اساتید و دانشگاه‌هایی که به ارائه جزوه‌ای بسیار خلاصه‌تر اکتفا می‌کنند. در اینجا بستگی به دانشجو دارد که آیا هدفش صرفاً گذراندن درس است یا یادگیری و تسلط بر مطالب.
آیا تمامی فصول تصویب شده توسط وزارت علوم در دانشگاه ها تدریس می‌شود؟
در دانشگاه‌های تاپ معمولاً تمامی فصول تدریس می‌شود. مگر اینکه به دلایل خاصی این اتفاق نیفتد. در بعضی از دانشگاهها نیز تعداد کمی از فصل‌ها ممکن است حذف شود و یا تدریس شود؛ اما در امتحان از آن مباحث سؤالی مطرح نشود که کاملاً به استاد درس بستگی دارد.
مطالب مرتبط
همه مقالات
