رشته علوم کامپیوتر یا Computer Science یکی از قدیمی‌ترین رشته‌های حوزه فناوری و اولین رشته مربوط به کامپیوتر است که اولین‌بار در دانشکده‌های علوم پایه و به‌عنوان شاخه‌ای از علوم ریاضی ارائه شد. در حال حاضر رشته علوم کامپیوتر در مقاطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری تخصصی در بسیاری از دانشگاه‌های سطح کشور ارائه می‌شود. مقطع دکتری علوم کامپیوتر بالاترین مقطع رشته علوم کامپیوتر است و همانند کارشناسی‌ارشد علوم کامپیوتر از گرایش‌های مختلفی تشکیل شده است؛ اما تعداد آنها کمتر است. متقاضیان دکتری علوم کامپیوتر می‌توانند در هنگام انتخاب رشته، گرایش و دانشگاه یکی از گرایش‌های دکتری علوم کامپیوتر را انتخاب کنند. بااین‌حال تعدادی از دانشگاه‌های سطح کشور بدون گرایش اقدام به پذیرش دانشجو می‌کنند و سپس دانشجو بعد از پذیرش و قبولی می‌تواند در زمینه‌های مختلف موجود به ادامه تحصیل بپردازد. در این صفحه قصد داریم به طور کامل به گرایش‌های دکتری علوم کامپیوتر بپردازیم و جزئیات مختلف گرایش‌های مربوط به رشته علوم کامپیوتر در مقطع دکتری را موردبررسی قرار دهیم.
آزمون و کدهای ترکیب علوم کامپیوتر
قبل از آشناشدن با گرایش‌های علوم کامپیوتر ابتدا بهتر است کمی در مورد کدهای ترکیب و دکتری کامپیوتر بدانیم. دفترچه سؤالات آزمون کنکور دکتری علوم کامپیوتر از 5 مجموعه درسی به شرح زیر تشکیل شده است:
مجموعه درسی 1:
- ساختمان داده و الگوریتم
- مبانی منطق
- مبانی ترکیبیات
- جبر خطی عددی
مجموعه درسی 2:
- نظریه الگوریتم پیشرفته
مجموعه درسی 3:
- زیست‌شناسی سلولی و مولکولی
- آمار و احتمال
- ساختمان داده و الگوریتم
- ریاضیات گسسته
مجموعه درسی 4:
- استعداد تحصیلی
مجموعه درسی 5:
- زبان انگلیسی
توجه شود که مجموعه درسی 1 در سطح کارشناسی است و مابقی مجموعه دروس در سطح کارشناسی‌ارشد.
نکته بعدی مربوط به آزمون کنکور دکتری علوم کامپیوتر کدهای ترکیب این رشته است. به‌طورکلی دکتری علوم کامپیوتر از دو کد ترکیب به وجود آمده است. کد ترکیب به معنی زیر رشته یک رشته تحصیلی است و مجموعه دروس مورد آزمون آن زیر رشته را مشخص می‌کند. به‌عنوان‌مثال در دکتری مهندسی کامپیوتر دیگر نام گرایش‌ها وجود ندارد و به‌جای آن از کدهای ترکیب مختلف برای اشاره به گرایش‌های مختلف استفاده می‌شود. دو کد ترکیب دکتری علوم کامپیوتر به‌صورت زیر هستند:
کد ترکیب 1: مربوط به رشته علوم کامپیوتر است و متقاضی می‌بایست به مجموعه دروس 1، 2، 4 و 5 در دفترچه آزمون دکتری پاسخ دهد.
کد ترکیب 2: مربوط به بیوانفورماتیک است و متقاضی می‌بایست به مجموعه دروس 3، 4 و 5 در دفترچه آزمون دکتری پاسخ دهد.
نکته: به دلیل اینکه رشته علوم کامپیوتر و بیوانفورماتیک در یک آزمون کنکور ارائه می‌شود، در اکثر اوقات نام رشته علوم کامپیوتر و بیوانفورماتیک در مقطع دکتری با یکدیگر ظاهر می‌شوند.
گرایش های علوم کامپیوتر در مقطع دکتری
به‌طورکلی علوم کامپیوتر در مقطع تحصیلی دکتری در 5 گرایش خلاصه می‌شود:
- علوم کامپیوتر بدون گرایش
- علوم کامپیوتر گرایش محاسبات نرم و هوش مصنوعی
- علوم کامپیوتر گرایش نظریه سیستم ها
- علوم کامپیوتر گرایش الگوریتم و نظریه محاسبه
- علوم کامپیوتر گرایش محاسبات علمی
تمامی این گرایش‌ها برای کد ترکیب 1 یعنی رشته علوم کامپیوتر (نه بیوانفورماتیک) می‌باشند. کد ترکیب 2 یعنی بیوانفورماتیک از هیچ گرایشی تشکیل نشده است. در بخش زیر به طور خلاصه به هریک از گرایش‌های دکتری علوم کامپیوتر می‌پردازیم.
- علوم کامپیوتر بدون گرایش
در رشته علوم کامپیوتر بدون گرایش، دانشجو می‌بایست از دروس تخصصی گرایش‌های مختلف تعدادی از دروس را اخذ کرده و پس از آن در آزمون جامع دکتری علوم کامپیوتر شرکت کند. در واقع علوم کامپیوتر بدون گرایش می‌تواند ترکیبی از گرایش‌های دیگر باشد. در حال حاضر دانشگاه‌های دولتی ایران که در رشته علوم کامپیوتر بدون گرایش اقدام به پذیرش دانشجو می‌کنند دانشگاه‌های تهران، دانشگاه شریف و تبریز هستند.
گرایش محاسبات نرم و هوش مصنوعی
از جمله گرایش‌های محبوب رشته علوم کامپیوتر در مقطع دکتری گرایش محاسبات نرم و هوش مصنوعی است. در این گرایش دانشجو به کار با تکنیک‌های محاسبات نرم که بر پایه هوش مصنوعی هستند می‌پردازد و به‌وسیله این تکنیک‌ها جوابی برای مسائل دنیای واقعی که محاسبات سخت قادر به پیداکردن جوابی برای آن نیست پیدا می‌کند. به‌طورکلی گرایش محاسبات نرم و هوش مصنوعی همان گرایش هوش مصنوعی در رشته علوم کامپیوتر است و تفاوت عمده‌ای که با هوش مصنوعی در رشته مهندسی کامپیوتر دارد این است که از مباحث تئوری، ریاضیاتی و محاسباتی بیشتری تشکیل شده است.
گرایش نظریه سیستم ها
نظریه سیستم‌ها دارای طیف وسیعی از حوزه‌های مربوط به کامپیوتر است. این گرایش به مدل‌سازی‌کردن، درک و مدیریت‌کردن سیستم‌های پیچیده کامپیوتری و نرم افزارها می‌پردازد. خروجی این تحلیل‌ها و مدل کردن در واقطع بهینه کردن سیستم‌های نرم افزاری، مدیریت شبکه های کامپیوتری جهت انتقال داده، بهینه کردن معماری کامپیوتر ، مدل کردن الگوریتم‌های پیچیده و شبکه های عصبی و بسیاری از موارد دیگر است.
گرایش نظریه محاسبه
به‌طورکلی می‌توان گفت نظریه محاسبه به مطالعه، تحلیل و طراحی الگوریتم‌ها می‌پردازد. همانطور که می‌دانید تمامی حوزه‌های کامپیوتری از الگوریتم‌ها تشکیل شده است و طراحی این الگوریتم‌ها به‌صورت بهینه چه از لحاظ زمانی و چه از لحاظ حافظه‌ای از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می‌باشد. گرایش نظریه محاسبه در مقطع دکتری رشته علوم کامپیوتر که در واقع ادامه دهنده گرایش الگوریتم و نظریه محاسبه کارشناسی‌ارشد علوم کامپیوتر می‌باشد، به تجزیه و تحلیل الگوریتم و بهینه کردن یا طراحی آنها می‌پردازد.
گرایش محاسبات علمی
گرایش محاسبات علمی علوم کامپیوتر یکی از گرایش‌هایی است که از مباحث تئوریک و ریاضیات نسبتا زیادی تشکیل شده است. هدف اصلی گرایش محاسبات علمی توسعه و تعمیم مدل‌ها و شبیه‌سازی سیستم‌های دنیای واقعی و طبیعی است. متقاضیان این رشته به‌وسیله ریاضیات می‌توانند مسائل پیشرفته کامپیوتری را مدل‌سازی کنند و با استفاده از تکنیک‌های محاسبات علمی به حل آنها بپردازند.
جمع‌بندی
باتوجه‌به رشد سریع فناوری کامپیوتر، تعداد رشته‌ها و گرایش‌های این حوزه بسیار بیشتر از دهه‌های گذشته شده است و انتخاب بین آنها ممکن است بسیار برای دانشجویان سردرگم‌کننده باشد. در این میان دکتری علوم کامپیوتر یکی از رشته‌های اصلی حوزه کامپیوتر است که از چهار گرایش اصلی و دو رشته تحصیلی ایجاد شده است. در این مقاله سعی کردیم تا به طور جامع به بررسی گرایش‌های دکتری علوم کامپیوتر بپردازیم و جزئیات مختلف این گرایش‌ها را موردبررسی قرار دهیم.
دکتری علوم کامپیوتر از چه گرایش هایی تشکیل شده است؟
در حال حاضر دکتری کامپیوتر دارای گرایش‌های زیر می‌باشد: علوم کامپیوتر بدون گرایش - علوم کامپیوتر گرایش محاسبات نرم و هوش مصنوعی - علوم کامپیوتر گرایش نظریه سیستم‌ها - علوم کامپیوتر گرایش نظریه محاسبه - علوم کامپیوتر گرایش محاسبات علمی
آیا بیوانفورماتیک دکتری همان علوم کامپیوتر است؟
رشته بیوانفورماتیک رشته مجازی از علوم کامپیوتر است. بااین‌حال آزمون کنکور مربوط به این دو رشته مشترک می‌باشند و تنها تفاوت آنها تعدادی از دروس مورد آزمون است.
مطالب مرتبط
همه مقالات
