گرایش بازی سازی
ممکن نیست پای کامپیوتر نشسته باشید و حداقل یک‌بار بازی‌های رایانه‌ای را تجربه نکرده باشید. بازی های کامپیوتر یکی از سرگرمی‌های جذاب و بسیار مفرح است که باگذشت زمان علاوه بر اینکه از محبوبیت آنها کاسته نشده، بلکه روزبه‌روز افزوده می‌شود. امروزه به صنعت بازی‌های رایانه‌ای تنها به هدف سرگرمی دیده نمی‌شود، بلکه در مسائل مختلفی مانند مسائل آموزشی، درمان بیماری و خیلی موارد دیگر مورداستفاده قرار می‌گیرند.
بسیاری از برنامه نویسان بزرگ دنیا کار برنامه نویسی را با بازی‌سازی شروع کرده‌اند و هستند کسانی که علاقه به یادگیری بازی‌سازی دارند و قصدشان این است که شغلی دررابطه‌با حوزه جذاب بازی‌سازی داشته باشند. درگذشته، افراد به‌صورت خودآموز و از طریق کورس‌های آنلاین اقدام به یادگیری بازی‌سازی می‌کردند؛ اما امروزه بازی سازی به یکی از گرایش‌های مدارس و دانشگاه‌ها در سرتاسر جهان تبدیل شده است که نظر علاقه‌مندان زیادی را به خود جلب کرده. در ادامه این مقاله می‌خواهیم به بحث در مورد رشته بازی سازی و گرایش آن در ایران بپردازیم.
گرایش بازی سازی چیست؟
شاید اولین سؤالی که برای علاقه‌مندان مطرح شود این باشد که اصلاً گرایش بازی سازی چیست و هدف آن چه است؟ یک بازی رایانه‌ای از بخش‌های بسیار زیادی تشکیل شده است. از کار با گرافیک و طراحی گرفته تا برنامه نویسی شبکه و هوش مصنوعی و یا کار با صدا و طراحی محیط داخلی همه‌وهمه در بازی‌سازی کاربرد دارند. یک بازی ساز که در ساخت بدنه اصلی بازی نقش دارد، می‌بایست از کار با نرم افزارهای مختلف آشنا باشد. همچنین از مهم‌ترین بخشی که یک بازی ساز در آن فعالیت می‌کند، موتورهای بازی‌سازی یا Game Engines است که معمولاً به‌وسیله یک زبان برنامه نویسی یا اسکریپتی با آن در تعامل هستند. از دیگر مواردی که بازی سازان نیاز است تا بر آن تسلط کافی داشته باشند، مباحث طراحی الگوریتم ها است؛ چرا که بخش جدایی‌ناپذیر از بازی‌های رایانه‌ای الگوریتم ها هستند.
تحصیل بازی سازی در ایران
هرچند که گرایش بازی سازی در بسیاری از مقاطع تحصیلی وجود دارد، اما هنوز دانشگاه‌های برتر اقدام به ارائه این رشته نکرده‌اند و افراد علاقه‌مند به این حوزه که قصد تحصیل در دانشگاه‌های رنک ایران را دارند، به‌ناچار وارد رشته‌هایی نظیر مهندسی کامپیوتر می‌شوند تا هرچند به‌صورت خیلی کم اما به علاقه خود نزدیک‌تر شوند.
تحصیل بازی سازی در مقطع دبیرستان
گرایش بازی سازی در هنرستان‌های کاردانش برای علاقه‌مندان به رشته بازی سازی ارائه شده است. هنرجویان در این گرایش به برنامه نویسی بازی های کامپیوتری می‌پردازند و علاوه‌برآن پنج استاندارد مهارت شغلی نیز به آنها آموزش داده می‌شود. در جدول زیر تعداد ساعت مهارت‌ها ذکر شده است:
| نام مهارت | تعداد ساعت |
|---|---|
| مهارت‌های عمومی | 42 |
| مهارت‌های پایه | 4 |
| مهارت‌های فنی | 56 |
| مهارت‌های غیرفنی | 9 |
| مجموع | 111 |
در نهایت از هنرجو انتظار می‌رود تا مهارت‌های زیر را تا انتهای دوره کسب کرده باشد:
- مهارت کار با نرم‌افزار Scratch
- نحوه کار با موتور بازی‌سازی Unity3D به‌صورت مقدماتی
- کار با نرم‌افزار Illustrator و Poser
- مهارت کاربر کامپیوتر و اندروید
- کسب دانش بازاریابی الکترونیک
- برنامه‌نویسی بازی‌های کامپیوتری
- مهارت مدیر Game Net
- کار با سری نرم‌افزارهای Microsoft Office
دانش‌آموزان بعد از فارغ‌التحصیل شدن می‌توانند در دانشگاه‌ها و مقاطع زیر به تحصیل بپردازند:
- دانشگاه آزاد
- دانشگاه علمی کاربردی
- دانشگاه فنی و حرفه‌ای در گرایش مرتبط
- رشته‌های مرتبط با نرم افزار و معرفی فناوری اطلاعات (IT)
تحصیل بازی سازی در مقطع کاردانی
دانشگاه علمی کاربردی بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، اولین دانشگاه بازی سازی در ایران بوده است که اقدام به ارائه گرایش بازی سازی کرده. در حال حاضر رشته بازی سازی از طریق هنرستان امکان‌پذیر است و شامل سه گرایش می‌شود:
- کاردانی فنی بازی‌سازی رایانه‌ای
- کاردانی حرفه‌ای کارگردانی هنری بازی‌های رایانه‌ای
- کاردانی حرفه‌ای طراحی و کارگردانی بازی‌های رایانه‌ای
در ادامه به توضیح مختصر این گرایش‌ها پرداخته می‌شود:
کاردانی گرایش فنی بازی سازی رایانه ای
تعداد واحدهای این گرایش 72 واحد است و مجموع تعداد ساعات آن نیز 2064 ساعت می‌باشد که بین 2 تا 3 سال طول خواهد کشید. مهارت هایی که فارغ التحصیلان این گرایش کسب می‌کنند شامل موارد زیر است:
- توانایی کار با یکی از دو موتور بازی سازی Unreal Engine و Unity3D
- توانایی کار با بخش‌های مختلف موتورهای بازی سازی
- آشنایی با فیزیک موتورهای بازی سازی
- آشنایی با بخش‌های هوش مصنوعی موتورهای بازی سازی
- توانایی ایجاد محتوای بازی به‌وسیله موتورهای بازی سازی
- برنامه نویسی، اشکال زدایی (Debugging) و اسکریپت نویسی
- آشنایی با فرایند مهندسی در بازی سازی
- روش‌های تست‌کردن بازی
- و برخی موارد دیگر
کاردانی گرایش حرفه‌ای کارگردانی هنری بازی های رایانه ای
مجموعه تمامی واحدهای این گرایش 72 واحد و مجموع ساعات این گرایش نیز 2096 ساعت است که گذاراندن آن بین 2 تا 3 سال طول خواهد کشید. مهارت هایی که فارغ التحصیلان این گرایش کسب می‌کنند شامل موارد زیر است:
- Document کردن (مستندسازی) فعالیت‌های صورت‌گرفته
- انجام کارها به‌صورت گروهی
- کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکارهای کوچک
- نوآوری هنری
- توانایی طراحی مرحله بازی دوبعدی و سه‌بعدی
- آشنایی با داستان‌نویسی و طراحی بازی
- مدیریت تولید و کارگردانی هنری بازی های رایانه ای
- توانایی طراحی رابط کاربری بازی
- و برخی موارد دیگر
کاردانی گرایش حرفه‌ای طراحی و کارگردانی بازی های رایانه‌ای
مجموعه تمامی واحدهای این گرایش 72 واحد و مجموع ساعات این گرایش نیز 2096 ساعت است که گذاراندن آن بین 2 تا 3 سال طول خواهد کشید. مهارت هایی که فارغ التحصیلان این گرایش کسب می‌کنند تقریبا همانند گرایش حرفه ای کارگردانی هنری بازی های رایانه ای می‌باشد و تنها برخی از مهارت های کسب شده متفاوت است، مانند:
- برقراری تعامل با اعضا و مدیران تیم‌های دیگر
- توانایی تهیه خروجی از بازی
- تفکر انتقادانه و اقتضایی
- رعایت اخلاق حرفه‌ای و تنظیم رفتار سازمانی
- سرپرستی کارگروهی
- و برخی موارد دیگر
تحصیل بازی سازی در مقطع کارشناسی
متأسفانه، هنوز رشته بازی‌سازی در مقطع کارشناسی وارد نشده است و در زمان‌نگارش این مقاله، هیچ دانشگاهی اقدام به ارائه این گرایش در مقطع کارشناسی نکرده‌اند؛ بنابراین به دانشجویانی که علاقه‌مند به این حوزه هستند پیشنهاد می‌شود تا در رشته‌های کامپیوتری مانند مهندسی کامپیوتر تحصیل کنند و برای اینکه در زمانشان صرفه‌جویی شود، اقدام به اخذ دروس تقریباً مرتبط با حوزه بازی‌سازی کنند. به‌عنوان‌مثال دروس هوش مصنوعی، طراحی الگوریتم، شبکه، گرافیک کامپیوتری، محتوا چند رسانه و...
نکته امیدوارکننده‌ای که وجود دارد این است که در دانشگاه‌های سطح بالا کشوری، تیم‌های بازی سازی بسیاری متشکل از جوانان علاقه‌مند به تولید بازی های رایانه ای وجود دارد که با پیوستن به آنها می‌توانید به اهدافتان نزدیک‌تر شوید.
تحصیل بازی سازی در مقطع کارشناسی ارشد
در سال 1393، گرایش تولید بازی های رایانه ای به عنوان زیر رشته هنر های رایانه ای تدوین شد. متقاضیان این رشته می‌بایست در کنکور کارشناسی ارشد هنر شرکت کنند. البته در حال حاضر تنها دانشگاه هنر اسلامی تبریز اقدام به پذیرش دانشجو کرده است که ظرفیت آن هم تنها 10 نفر است. بنابراین اگر قصد ادامه تحصیل در رشته بازی سازی دارید، بهتر است به دفترچه کنکور آن سال نگاهی بی‌اندازید تا با نحوه پذیرش و ظرفیت رشته اطلاعات جامع داشته باشید.
همچنین در مقطع ارشد دانشگاه علم و صنعت ایران - تهران در مقطع روزانه گرایش بازی‌های کامپیوتری از طریق کنکور ارشد مهندسی کامپیوتر به ظرفیت حدود میانگین 10 نفر در هر سال دانشجو می پذیرد.
به‌طورکلی گرایش تولید بازی های رایانه‌ای در رشته هنر، به‌صورت پروژه محور بوده و اکثر دروس آن در قالب فعالیت‌های کارگاهی و عمله ارائه می‌شود. مطالب بسیاری در این حوزه موردبحث قرار می‌گیرد؛ از جمله طراحی شخصیت بازی، هوش مصنوعی، طراحی فضای بازی، طراحی فنی و گرافیک بازی، طراحی تجربه کاربری و بسیاری از مطالب دیگر.
تحصیل بازی سازی در خارج از کشور
در خارج از کشور، دانشگاه‌های رنک بالای زیادی وجود دارند که رشته و گرایش بازی سازی را ارائه می‌دهند. جدول زیر، 10 تا از برترین دانشگاه ها و موسسات فعلی جهان که اقدام به پذیرش دانشجو برای بازی سازی کرده اند را نمایش می‌دهد:
درآمد بازی سازی
| دانشگاه یوتا | (University of Utah) | دانشگاه ایالتی میشیگان | (Michigan State University) |
|---|---|---|---|
| مؤسسه فناوری روچستر | (Rochester Institute of Technology) | دانشگاه ساترن کالیفرنیا | (University of Southern California) |
| دانشگاه درکسل | (Drexel University) | دانشگاه واشنگتن - سیاتل | (University of Washington) |
| مؤسسه فناوری دیجی پن | (DigiPen Institute of Technology) | دانشگاه سانتاکروز کالیفرنیا | (University of California, Santa Cruz) |
| دانشگاه سنترال فلوریدا | (University of Central Florida) | مؤسسه فناوری جورجیا | (Georgia Institute of Technology) |
برای خیلی‌ها سؤال است که یک طراح بازی های رایانه ای چقدر می‌تواند درآمد داشته باشد. متأسفانه در کشور ایران آمار دقیقی از درآمد بازی‌سازها وجود ندارد، اما در کشور آمریکا، درآمد بازی سازان بسته به نوع فعالیتی که دارند، در چه سطحی و شرکتی فعالیت می‌کنند می‌تواند بین 75 هزار دلار تا 200 هزار دلار متغیر باشد. در تصویر زیر درآمد بازی سازها در کمپانی های مطرح بازی سازی به همراه درجات مختلف مهارت آورده شده‌است:
برنامه نویسی بازی های رایانه ای
بسیاری از دانشجویان رشته‌های بازی سازی و یا مهندسی کامپیوتر، می‌خواهند بدانند که با چه زبانی بهتر است کار کنند تا بدرد بازی‌سازی بخورد و یا نگران این هستند که آیا زبانی که در حال یادگیری هستند در آینده در امورات بازی‌سازی به کارشان می‌آید یا خیر.
تعداد زبان‌های برنامه نویسی که جهت بازی سازی مورداستفاده قرار می‌گیرد زیاد است. همچنین بعضی از موتورهای بازی سازی مانند Godot Engine و Game Maker زبان اسکریپتی مختص به خودشان را به وجود آورده‌اند. اما به طور متداول زبان‌های زیر در بازی سازی بسیار به چشم می‌خورند.
- زبان برنامه نویسی C++: از زبان سی پلاس پلاس جهت ایجاد و توسعه بسیاری از موتورهای بازی سازی مثل Unreal Engine، Unity و Cryengine استفاده شده است.
- زبان برنامه نویسی C#: زبان سی‌شارپ یکی از زبان‌های بسیار پر طرف‌دار جهت نوشتن منطق و کدهای داخل بازی است. از معروف‌ترین موتورهای بازی سازی که این زبان را پشتیبانی می‌کند می‌توان به Unity، Godot و Mono Game اشاره کرد.
- زبان برنامه‌نویسی Java: محبوبیت زبان جاوا در بازی سازی کمتر از دو زبان بالا است، اما موتورها و فریم‌ورک‌های بازی‌سازی گوناگونی از این زبان پشتیبانی می‌کنند؛ مانند JMonkey و AndEngine
جمع‌بندی
امروزه بازی های رایانه ای به بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی نوجوانان و جوانان تبدیل شده‌است و ساعات زیادی از روز را پشت رایانه و یا کنسول‌های بازی مشغول بازی‌کردن هستند. بازی های رایانه ای علاوه بر سرگرمی، در زمینه‌های دیگری مانند آموزشی و مباحث درمانی مورداستفاده قرار می‌گیرند. باتوجه‌به هیجان‌انگیز بودن مباحث مربوط به بازی های رایانه ای و زیادشدن علاقه‌مندان جهت توسعه این حوزه، در سال‌های اخیر اکثر دانشگاه‌های جهان اقدام به ارائه گرایش بازی سازی کرده‌اند. در کشور ایران نیز هرچند به‌صورت محدود اما در هنرستان‌ها و بعضی دانشگاه‌ها این رشته ارائه می‌شود. باتوجه‌به نوپا بودن رشته و گرایش بازی سازی، انتظار می‌رود در آینده تمرکز بیشتری برای این حوزه وجود داشته باشد. در این مقاله به طور کامل به گرایش بازی سازی و تحصیل در مقاطع مختلف بررسی شد و جنبه‌های مختلف مباحث بازی سازی را نیز ذکر کردیم.
آیا برای کار در حوزه بازی سازی باید مدرک بازی سازی داشته باشیم؟
در مورد آینده نمی‌توان نظر قطعی داد؛ اما در حال حاضر خیر. بسیاری از شرکت‌های بازی سازی اقدام به استخدام افرادی می‌کنند که هیچ تحصیلاتی در زمینه بازی سازی نداشته‌اند.
آیا می‌توان برای بازی سازی در رشته ها و گرایش های دیگر تحصیل کرد؟
بله خیلی از کسانی که امروزه به‌عنوان بازی ساز فعالیت می‌کنند، در رشته‌هایی مثل مهندسی کامپیوتر و یا علوم کامپیوتر تحصیل‌کرده‌اند.
