بعد از پایان‌یافتن مقطع کارشناسی رشته فناوری اطلاعات (IT)، بسیاری از دانشجویان می‌خواهند در مقطع بالاتر این رشته؛ یعنی کارشناسی ارشد آی‌تی به ادامه تحصیل بپردازند. از جمله مهم‌ترین چالش‌هایی که این دانشجویان با آن مواجه میشوند مبحث کنکور و سوالات مربوط به آن و همچنین سرفصل های دروس کنکور آی تی است. باتوجه‌به اینکه قبول‌شدن در دانشگاه‌های دارای رتبه بالای کشور نیازمند پاسخ به تعداد سوالات بالایی در کنکور است، در نتیجه اهمیت مباحث مربوط به سرفصل‌ها و جزئیات درس‌ها بیش‌ازپیش زیاد می‌شود. در این مقاله قصد داریم تا به سرفصل های دروس کنکور ارشد فناوری اطلاعات بپردازیم. ابتدا نیاز است تا با گرایش‌ها و دسته‌بندی دروس مختلف آشنا شویم.
دروس کنکور ارشد فناوری اطلاعات
آزمون کنکور ارشد رشته آی تی از 10 درس تشکیل شده است که در قالب 4 مجموعه درس با ضرایب مختلف قرار گرفته است که باتوجه‌به گرایش موردنظر این ضرایب مختلف است. در جدول زیر انواع دسته‌بندی‌های درس‌ها به‌علاوه درس‌های مورد آزمون در کنکور را مشاهده می‌کنید:
| دسته | دروس مربوط به دسته |
|---|---|
| 1 | زبان عمومی و تخصصی انگلیسی |
| 2 | ساختمان‌های گسسته - ساختمان داده‌ها - طراحی الگوریتم – مهندسی نرم‌افزار - شبکه های کامپیوتری |
| 3 | اصول و مبانی مدیریت |
| 4 | اصول طراحی پایگاه داده‌ها - هوش مصنوعی - سیستم عامل |
رشته فناوری اطلاعات در مقطع ارشد دارای 7 گرایش است:
- فناوری اطلاعات (بدون گرایش)
- تجارت الکترونیکی
- مدیریت سیستم های اطلاعاتی
- سیستم های تکنولوژی اطلاعات (ITS)
- سامانه های شبکه ای
- سیستم های چند رسانه ای
- معماری سازمانی
سرفصل های دروس مختلف کنکور ارشد آی تی
در این بخش قصد داریم به بررسی سرفصل های کنکور ارشد آی تی که در قسمت قبل معرفی شدند بپردازیم. توجه شود که کتب درسی انتشارات مختلف ممکن است دارای تفاوت‌های جزئی در سرفصل‌ها باشد که جای نگرانی نیست؛ زیرا تفاوت تنها در عنوان فصل‌ها است و محتوای تمامی کتب درسی مربوط به کنکور کارشناسی ارشد یکسان و بر طبق سرفصل‌های اعلام شده توسط وزارت علوم است.
سرفصل های درس ساختمان های گسسته
درس ساختمان های گسسته یکی از دروس کارشناسی رشته های مهندسی کامپیوتر، علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات است که در مورد ریاضیات گسسته و ترکیباتی همراه با مفاهیم کامپیوتری مانند ساختمان داده و الگوریتم بحث می‌کند. سرفصل های درس ساختمان های گسسته عبارت‌اند از:
- فصل اول: منطق و جبر گزاره‌ها
- فصل دوم: مجموعه، روابط، تابع
- فصل سوم: ترتیب جزئی، مشبکه، جبر بول
- فصل چهارم: گراف
- فصل پنجم: درخت
- فصل ششم: مبانی شمارش
- فصل هفتم: رابطه بازگشتی، توابع مولد
سرفصل های درس ساختمان داده ها
از جمله درس‌های مهم در رشته مهندسی فناوری اطلاعات و همچنین مهندسی کامپیوتر می‌توان به درس ساختمان داده اشاره کرد که حول مفاهیم انواع ساختار‌های ذخیره‌سازی و اندازه‌گیری میزان پیچیدگی آنها از لحاظ زمانی و فضایی می‌گردد. سرفصل های درس ساختمان داده ها عبارت‌اند از:
- فصل اول: مرتبه اجرایی
- فصل دوم: برنامه‌های بازگشتی
- فصل سوم: آرایه
- فصل چهارم: صف و پشته
- فصل پنجم: لیست پیوندی
- فصل ششم: درخت
- فصل هفتم: گراف
- فصل هشتم: مرتب‌سازی
- فصل نهم: درهم‌سازی
سرفصل های درس طراحی الگوریتم
در درس طراحی الگوریتم به انواع روش‌های حل مسئله و ساده‌سازی مسائل پیچیده کامپیوتری پرداخته می‌شود؛ همچنین درس ساختمان داده‌ها پایه این درس است. سرفصل های درس طراحی الگوریتم عبارت‌اند از:
- فصل اول: مرتبه اجرایی
- فصل دوم: رابطه‌های بازگشتی
- فصل سوم: روش تقسیم و حل
- فصل چهارم:برنامه نویسی پویا
- فصل پنجم: روش‌های حریصانه
- فصل ششم: روش عقب‌گرد
- فصل هفتم: الگوریتم‌های گراف
- فصل هشتم: مسائل P و NP
سرفصل های درس مهندسی نرم افزار
درس مهندسی نرم افزار به کاربرد علمی و سیستماتیک و همچنین راه‌اندازی و نگهداری نرم‌افزار می‌پردازد و جزء دروس رشته مهندسی آی تی است. کتاب مرجع این درس کتاب راجر اس. پرسمن است و سرفصل‌های این درس نیز عبارت‌اند از:
- فصل اول: نرم افزار و مهندسی نرم‌افزار
- فصل دوم: مدل‌های فرایند
- فصل سوم: توسعه چابک
- فصل چهارم: اصول راهنما در مهندسی نرم‌افزار
- فصل پنجم: شناخت خواسته‌ها
- فصل ششم: مدل‌سازی خواسته‌ها
- فصل هفتم: مدل‌سازی خواسته‌ها (جریان و رفتار)
- فصل هشتم: مفاهیم طراحی
سرفصل های درس شبکه های کامپیوتری
در درس شبکه های کامپیوتری به معماری کلی و اساسی شبکه و اینترنت که از 7 لایه انتزاعی تشکیل شده است پرداخته می‌شود. سرفصل های درس شبکه های کامپیوتری عبارت‌اند از:
- فصل اول: مروری بر سرویس‌های شبکه‌های کامپیوتری
- فصل دوم: شبکه اینترنت و اجزای تشکیل‌دهنده آن
- فصل سوم: معماری لایه‌ای شبکه‌های کامپیوتری
- فصل چهارم: لایه کاربرد
- فصل پنجم: لایه حمل
- فصل ششم: لایه شبکه
- فصل هفتم: لایه پیوند داده و شبکه‌های محلی
سرفصل های درس اصول و مبانی مدیریت
درس اصول و مبانی مدیریت از جمله درس‌هایی است که در کنکور ارشد رشته آی تی مطرح می‌شود. تعداد تست‌های مطرح شده از این درس نسبتاً بالا است (20 تست) اما ضریب آن 1 است. فصل‌های مربوط به این درس ممکن است باتوجه‌به انتشارات مختلف از 6 فصل تا 15 فصل متفاوت باشد؛ اما به‌طورکلی می‌توان گفت سرفصل های اصلی درس اصول و مبانی مدیریت عبارت‌اند از:
- فصل اول: مفاهیم پایه
- فصل دوم: محیط مدیریت
- فصل سوم: برنامه‌ریزی
- فصل چهارم: مبانی تصمیم‌گیری
- فصل پنجم: پایه طراحی سازمانی
- فصل ششم: استخدام و مدیریت منابع انسانی
- فصل هفتم: مدیریت تغییر، استرس و نوآوری
- فصل هشتم: مبانی رفتار فردی و گروهی
- فصل نهم: شناخت تیم‌های کاری
- فصل دهم: ایجاد انگیزه و پاداش‌دهی کارکنان
- فصل یازدهم: رهبری و سرپرستی
- فصل دوازدهم: ارتباطات و مهارت‌های میان‌فردی
- فصل سیزدهم: مبانی کنترل
- فصل چهاردهم: مدیریت عملیات
سرفصل های درس اصول طراحی پایگاه داده ها
درس پایگاه داده از جمله دروسی است که دانشجویان مهندسی IT در مقطع کارشناسی آن را پاس می‌کنند. این درس در مورد مبانی و اصول طراحی منطقی و فیزیکی پایگاه‌داده بحث می‌کند. همچنین نحوه بهینه‌سازی پایگاه داده‌ها از موارد دیگری است که در این درس مطرح می‌شود. سرفصل های درس اصول طراحی پایگاه داده عبارت‌اند از:
- فصل اول: مفاهیم اصلی
- فصل دوم: مدل‌سازی
- فصل سوم: معماری
- فصل چهارم: ساختار داده رابطه‌ای
- فصل پنجم: طراحی نرمال
- فصل ششم: نرمال‌تر سازی
- فصل هفتم: جبر و حساب رابطه‌ای
- فصل هشتم: زبان SQL
سرفصل های درس هوش مصنوعی
از دیگر درس‌هایی که در کنکور ارشد رشته آی تی مطرح می‌شود، درس هوش مصنوعی است. در این درس به مباحث تئوری و اولیه هوش مصنوعی، انواع روش‌های جستجو، مسائل ارضای محدودیت و عامل‌های هوشمند و منطقی پرداخته می‌شود. این درس که در واقع جزء دروس مقطع کارشناسی رشته های کامپیوتری است، همان 7 فصل اول کتاب راسل است. سرفصل های درس هوش مصنوعی عبارت‌اند از:
- فصل اول: مقدمه
- فصل دوم: عامل هوشمند
- فصل سوم: حل مسائل با جستجو
- فصل چهارم: جستجو فراابتکاری
- فصل پنجم: جستجوی خصمانه
- فصل ششم: مسائل ارضای محدودیت
- فصل هفتم: عامل‌های منطقی
سرفصل های درس سیستم های عامل
در درس سیستم عامل، دانشجویان در مورد نحوه کارکردن و اجزاء مختلف سیستم‌عامل می‌آموزند و با انواع روش‌های مدیریت حافظه و مدیریت بن‌بست و همچنین با نحوه فعالیت موازی پردازنده مرکزی و حافظه اصلی آشنا میشوند. سرفصل های درس سیستم های عامل عبارت‌اند از:
- فصل اول: مقدمه و ساختار‌های سیستم‌عامل
- فصل دوم: مدیریت فرایندها
- فصل سوم: ریسمان‌ها
- فصل چهارم: زمان‌بندی پردازنده
- فصل پنجم: همگام‌سازی فرایندها
- فصل ششم: مدیریت بن‌بست
- فصل هفتم: مدیریت حافظه اصلی
- فصل هشتم: مدیریت حافظه ثانویه
- فصل نهم: مدیریت (I/O) ورودی و خروجی
- فصل دهم: ساختار‌های حافظه انبوه
جمع‌بندی
باتوجه‌به اینکه قبول‌شدن در دانشگاه های برتر ایران نیازمند دانش دقیق در مورد دروس مورد آزمون در کنکور است، در این مقاله به طور جامع به دسته‌بندی دروسی که در آزمون کنکور کارشناسی ارشد رشته فناوری اطلاعات یا آی تی مطرح می‌شود پرداخته شد و تمامی سرفصل های کنکور ارشد آی تی را ذکر کردیم.
آیا ارزش تمامی فصول درس‌های مختلف کنکور مشابه یکدیگر هستند؟
خیر. ارزش هر درس و تعداد سؤالاتی که از هر درس در آزمون کنکور ارشد رشته آی تی مطرح می‌شود متفاوت است که می‌توانید در صفحه بودجه بندی کنکور ارشد آی تی با جزئیات آنها را بررسی کنید.
آیا فصل‌های کتب درسی مربوط به کنکور ارشد دقیقاً مشابه با فصول ذکر شده در این مقاله است؟
با اینکه محتوای کلی کتب درسی مشابه یکدیگر هستند؛ اما ممکن است در کتاب‌های مختلف تفاوت‌هایی در تیتر سرفصل‌ها وجود داشته باشد. البته این تفاوت‌ها اساسی نیستند و قابل‌چشم‌پوشی هستند.
