بدون شک یکی از رشته‌های بسیار جذاب و پر طرفدار حوزه مهندسی، رشته مهندسی کامپیوتر می‌باشد که از تعداد دروس نسبتا زیادی تشکیل شده است. تمامی دروسی که توسط وزارت علوم برای دانشجویان این رشته در نظر گرفته شده است دارای اهمیت بالایی می‌باشد؛ اما تعدادی از دروس از اهمیت بالاتری برخوردارند، چرا که در طول تمامی مقاطع تحصیلی اعم از کارشناسی مهندسی کامپیوتر، کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر و دکتری کامپیوتر این دروس به کمک دانشجویان می‌آید و در واقع اساس و پایه بسیاری از دروس دیگر هستند. به طور خلاصه باید بگوییم دروسی که در کنکور ارشد کامپیوتر مطرح می‌شود از جمله مهم‌ترین دروس هستند. در این مقاله قصد داریم به بهترین کتاب های مهندسی کامپیوتر بپردازیم و آنها را معرفی کنیم.
دروس مهم رشته مهندسی کامپیوتر
ابتدا به معرفی مهم‌ترین دروس پرداخته و سپس بهترین کتاب هر درس را معرفی می‌کنیم. لیست زیر شامل دروس رشته مهندسی کامپیوتر می‌باشد:
- ساختمان داده و الگوریتم
- هوش مصنوعی
- شبکه های کامپیوتری
- پایگاه داده
- سیستم عامل
- الکترونیک دیجیتال
- معماری کامپیوتر
- مدارهای منطقی
- سیگنال و سیستم
- نظریه زبان ها و ماشین ها
معرفی بهترین کتاب های رشته کامپیوتر
در این قسمت به معرفی کتاب‌های دروسی که در قسمت قبل معرفی کردیم می‌پردازیم.
درس ساختمان داده و طراحی الگوریتم
بدون شک مهم ترین درس رشته مهندسی کامپیوتر، درس ساختمان داده و درس طراحی الگوریتم می‌باشد که از اهمیت بالایی در کنکور نیز برخوردار هستند؛ همچنین برای دانشجویان دوره کارشناسی که قصد دارند در مقطع کارشناسی ارشد وارد گرایش نرم افزار ، هوش مصنوعی و الگوریتم و محاسبات شوند؛ این درس از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. معروف‌ترین و بهترین کتاب ساختمان داده و طراحی الگوریتم، کتاب مقدمه‌ای بر الگوریتم‌ها تالیف CLRS می‌باشد که اولین بار در سال 1989 چاپ شد و در بسیاری از کشورها از جمله ایران به عنوان رفرنس در نظر گرفته شده است. برای دانلود کتاب CLRS به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس هوش مصنوعی
از دیگر درس های مهم رشته مهندسی کامپیوتر، درس هوش مصنوعی است. در زمینه هوش مصنوعی بهترین کتاب حال حاضر کتاب هوش مصنوعی: رویکردی مدرن یا Artificial Intelligence: A Modern Approach است که توسط Stuart J. Russel و Peter Norving نوشته شده است. به اختصار به این کتاب، کتاب هوش مصنوعی راسل نیز گفته می‌شود. این کتاب در واقع مقدمه‌ای بر مباحث مختلف هوش مصنوعی است که البته در دانشگاه‌ها تمامی فصول تدریس نمی‌گردد. تاکنون 4 نسخه از این کتاب به چاپ رسیده است. برای دانلود جدیدترین نسخه کتاب هوش مصنوعی راسل می‌توانید به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس شبکه های کامپیوتری
درس شبکه های کامپیوتری که از دروس اصلی رشته مهندسی کامپیوتر می‌باشد که به مباحث پایه شبکه و لایه‌های مختلف معماری OSI و TCP/IP می‌پردازد. بهترین کتاب حال حاضر درس شبکه مهندسی کامپیوتر، کتاب شبکه‌های کامپیوتری رویکرد بالا به پایین نوشته Jim Kurose و Keith Ross می‌باشد که به اختصار کتاب شبکه کراس اند راس خوانده می‌شود. برای دانلود کتاب شبکه‌های کامپیوتر کراس اند راس به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس پایگاه داده
درس پایگاه داده به مقدمات طراحی پایگاه‌داده، روابط بین موجودیت‌ها، ساختار جداول و کد‌های SQL می‌پردازد. کتاب‌های خوب زیادی در زمینه پایگاه داده و یا دیتابیس وجود دارند که البته اکثر آنها مطالب نسبتا یکسانی را پوشش داده‌اند. بهترین کتاب حال حاضر پایگاه داده رشته مهندسی کامپیوتر، کتاب مفاهیم پایگاه داده اثر Abraham Silberschatz و دیگر نویسنده‌ها می‌باشد. برای دانلود کتاب مفاهیم پایگاه داده سیلبرشاتس به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس سیستم عامل
درس سیستم عامل یکی از درس‌های مفهومی و تئوری می‌باشد که در کارشناسی و کارشناسی ارشد (سیستم عامل پیشرفته) در سبد دروس دانشجویان قرار دارد. بهترین کتاب سیستم عامل که هم در کشور ما و هم در کشور‌های دیگر تدریس می‌شود کتاب مفاهیم سیستم عامل اثر Abraham Silberschatz است. برای دانلود کتاب مفاهیم سیستم عامل سیلبرشاتس به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس الکترونیک دیجیتال
شاید در نگاه اول، درس الکترونیک دیجیتال درس کم اهمیتی به نظر برسد؛ اما باید گفت که بسیاری از گرایش‌ها و زمینه‌های تحقیقاتی رشته مهندسی کامپیوتر و رشته برق دارای همپوشانی‌های بسیاری هستند؛ بنابراین درس الکترونیک دیجیتال یکی از درس های مهم رشته مهندسی کامپیوتر محسوب می‌شود. بهترین کتاب و البته کتاب مرجع درس الکترونیک دیجیتال، کتاب مدارهای مجتمع دیجیتال یا Digital Integrated Circuits اثر Thomas A. DeMassa است. برای دانلود کتاب مدارهای مجتمع دیجیتال توماس به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس مدار منطقی
یکی از درس‌های شیرین و نسبتا آسان دوره کارشناسی مهندسی نرم افزار، درس مدار منطقی می‌باشد که به انواع گیت‌های منطقی و نحوه عملکرد انواع مدارات کامپیوتری می‌پردازد. کتاب‌های خوب زیادی برای درس مدار منطقی وجود دارد. بعضی از این کتاب‌ها برای رشته علوم کامپیوتر مناسب است، بعضی برای مهندسی برق و یا فناوری اطلاعات؛ اما بهترین کتاب مدار منطقی برای رشته مهندسی کامپیوتر، کتاب طراحی دیجیتال یا Digital Design نوشته Morris Mano است که تمامی مطالب مورد نیاز دانشجویان را پوشش داده است. برای دانلود کتاب طراحی دیجیتال موریس مانو به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس معماری کامپیوتر
درس معماری کامپیوتر از جمله درس‌های مهم برای دانشجویانی که به گرایش سخت‌افزار علاقه‌مند هستند، محسوب می‌شود. کتاب مرجع این درس کتاب معماری کامپیوتر John L Hennessy و David A. Patterson می‌باشد؛ اما کتاب‌های دیگری نیز وجود دارند که بسیار به سلیقه دانشجویان نزدیک‌تر است. به عنوان مثال کتاب معماری سیستم‌های کامپیوتری M. Morris Mano یکی از بهترین و پرطرفدارترین کتاب‌ها است. برای دانلود کتاب معماری کامپیوتر پترسون به صفحه مذکور مراجعه کنید. برای دانلود کتاب معماری سیستم‌های کامپیوتری موریس مانو به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس سیگنال ها و سیستم ها
از جمله درس‌های نسبتا سخت دوره کارشناسی رشته مهندسی کامپیوتر می‌توان به درس سیگنال و سیستم اشاره کرد که تلفیق مباحث کامپیوتری، فیزیک و ریاضیات است. کتاب سیگنال‌ها و سیستم‌ها نوشته Alan V. Oppenheim و Alan S. Willsky کتاب مرجع و از بهترین کتاب های رشته کامپیوتر می‌باشد. برای دانلود کتاب سیگنال‌ها و سیستم‌ها اپن‌هایم به صفحه مذکور مراجعه کنید.
درس نظریه زبان ها
از دیگر درس‌های تئوری که در مقطع کارشناسی تدریس می‌شود، درس نظریه زبان‌ها است که به فلسفه ماشین‌ها و زبان‌های کامپیوتری و نحوه ایجاد انواع گرامر‌ها می‌پردازد. بهترین کتاب درس نظریه زبان‌ها در حال حاضر کتاب مقدمه‌ای بر زبان‌های رسمی و اتوماتا نوشته Peter Linz است که در کشور ما و بسیاری از کشور‌های دیگر تدریس می‌گردد. برای دانلود کتاب نظریه زبان‌ها لینز به صفحه مذکور مراجعه کنید.
جمع‌بندی
باتوجه‌به اینکه رشته مهندسی کامپیوتر رشته‌ای بسیار جامع با تعداد زمینه‌های زیاد است، تعداد بسیار زیادی کتاب برای هر یک از درس‌های این رشته تالیف شده است که هر کدام دارای مزایا و معایب مربوط به خود هستند. در این مقاله به طور کامل به بررسی بهترین کتاب های مهندسی کامپیوتر پرداخته شد و مراجع دروس مختلف را نیز ذکر کردیم.
آیا کتاب‌های معرفی شده در این مقاله برای دانشگاه‌های آزاد و پیام نور هم کاربرد دارد؟
بله عناوین و سرفصل‌های دروس مهندسی کامپیوتر توسط وزارت علوم تحقیقات و فناوری تصویب شده است و تمامی دانشگاه‌ها اعم از دانشگاه‌های دولتی، آزاد و غیر انتفاعی به تدریس همین مباحث می‌پردازند.
آیا تمامی مباحث موجود در کتاب‌های معرفی شده، در دانشگاه تدریس می‌شود؟
بستگی به درس دارد. به عنوان مثال بعضی کتاب‌ها به طور کامل تدریس می‌گردند؛ مانند درس شبکه‌های کامپیوتری؛ اما کتاب‌هایی هستند که تنها برخی از فصول آنها تدریس می‌شود؛ مانند کتاب هوش مصنوعی راسل.
مطالب مرتبط
همه مقالات
