امروزه فناوری به‌سرعت در حال رشد است و لزوم آشنایی با زبان های برنامه نویسی بیش از پیش شده است. برنامه نویسی در حوزه‌های مختلف اعم از برنامه نویسی اندروید، برنامه نویسی دسکتاپ و محبوب‌ترین آنها برنامه نویسی وب است که در ادامه به بررسی این حوزه و زبان‌های آن می‌پردازیم.
زبان برنامه نویسی چیست؟
در زندگی روزمره، ما از زبان فارسی برای ارتباط با دیگران استفاده می‌کنیم. زبان برنامه نویسی هم یک نوع زبان است که شما میتوانید از طریق آن با کامپیوتر ارتباط برقرار کنید. زبان های برنامه نویسی مجموعه‌ای از دستورات هستند که برنامه نویس آنها را می‌نویسد و کامپیوتر نیز اجرایش می‌کند. هر زبان برنامه نویسی سینتکس، ساختار و قواعد خود را دارد که هر برنامه نویس برای اینکه بتواند درست با کامپیوتر ارتباط برقرار کند باید از این موارد پیروی کند.
زبان برنامه نویسی تحت وب چیست؟
به‌واسطه توسعه و گسترش وب جهان گستر یا همان World Wide Web که به‌اختصار WWW نام دارد، برنامه نویسی و توسعه نرم‌افزارها در سطح وب بسیار مورد استقبال قرار گرفته و امروزه اکثر برنامه‌ها مثل پیام‌رسان‌ها و … نسخه تحت وب نیز دارند. خیلی‌ها ممکن است اینترنت را با وب یکی در نظر بگیرند در حالی که این دو با هم تفاوت اساسی دارند. اینترنت یک شبکه بسیار بزرگ است که کامپیوترهای متفاوت از نقاط مختلف جهان به آن متصل شده‌اند؛ در حالی که وب یک سرویس بر روی شبکه اینترنت است که از پروتکل هایی مثل HTTP یا HTTPS استفاده می‌کند بنابراین برنامه نویسی تحت وب یعنی توسعه نرم‌افزارهایی که از طریق وب قابل دسترسی باشند و بتوانند به کلاینت‌ها سرویس ارائه بدهند. فروشگاه‌های آنلاین و سایت‌های آموزشی نمونه‌هایی از برنامه نویسی تحت وب هستند. برای اینکه بتوانیم در سطح وب برنامه نویسی کنیم باید با انواع زبان های برنامه نویسی سطح وب آشنا شویم.
انواع زبان های برنامه نویسی تحت وب
زبان های برنامه نویسی تحت وب متفاوت هستند و هر کدام برای یک کاربرد ساخته شده‌اند و مزایا و معایب خود را دارند. لازم به ذکر است که با هر زبان برنامه نویسی نمی‌شود برنامه نویسی تحت وب انجام داد و زبان باید امکانات لازم را برای برنامه نویسی در سطح وب را داشته باشد. در فرایند توسعه یک پروژه تحت وب، شما دو جز اصلی برای توسعه دارید که شامل:
- فرانت (Front): این قسمت در واقع همان صفحاتی است که شما در یک وب‌سایت مشاهده می‌کنید - فرانت نقطه ارتباط کاربر با برنامه ما است - مثلا وقتی وارد یک سایت می‌شوید و می‌خواهید ثبت نام کنید ابتدا یک فرم ثبت نام را کامل می‌کنید و سپس روی دکمه ثبت نام کلیک می‌کنید، با این کار اطلاعات فرم شما به سمت نرم‌افزار که بر روی بستری به نام سرور (Server) است، ارسال میشود.
- بک (Back): این قسمت هسته اصلی نرم‌افزار شماست که منطق برنامه، مدیریت اطلاعات و پردازش‌ها و … در این قسمت کدنویسی می‌شوند.
زبان‌های هر یک از این اجزا متفاوت است و حتی چون هر کدام از اینها امروزه بسیار تخصصی شده‌اند، هر فرد ممکن است بر اساس علاقه خود انتخاب کند که فقط در سمت Front-End کدنویسی کند یا Back-End.
زبان های برنامه نویسی فرانت اند (Front-End)
زبان های فرانت اند (Front-End) برای اجرا نیاز به سرور ندارند، بلکه آنها بر روی مرورگر شما اجرا می‌شوند.
HTML
زبان HTML از کلمات Hyper Text Markup Language گرفته شده، این زبان را به‌عنوان زبان برنامه نویسی نمی‌شناسند و همانطور که از اسم آن پیداست این زبان یک زبان نشانه گذاری متن است. شما تمام فرم‌ها، دکمه‌ها، متن‌ها و هر عنصر دیگری که در صفحات سایت‌ها می‌بینید از طریق HTML نوشته شده و بدون HTML شما نمی‌توانید با کاربر ارتباط برقرار کنید.
CSS
زبان CSS از کلمات Cascade Style Sheet گرفته شده و کار آن شکل‌دهی و آراستن یک صفحه وب است. درواقع HTML امکانات کاملی برای رنگ و لعاب دادن به صفحات ندارد اما CSS می‌تواند به تمام عناصر در یک صفحه رنگ و لعاب بدهد و صفحه ما جذابیت خود را بدست آورد.
Javascript
زبان java script این امکان را برای شما فراهم می‌آورد که بتوانید صفحاتتان را پویاتر کنید مثلا یک دکمه را به حرکت در بیاورید یا یک Transition برای صفحاتتان اعمال کنید. به‌دلیل محبوبیت این زبان و گسترش آن، تکنولوژی‌های فرانت دیگری از روی این زبان ساخته شده است که امروزه توسعه دهنده‌ها بهصورت تخصصی با آنها کار می‌کنند. در زیر نمونه‌هایی از فریمورک (Framework) های جاوا اسکریپت را می‌بینید.
زبان های برنامه نویسی بک اند (Back-End)
زبان های بک اند (Back-End) برای اجرا نیاز به سرور دارند، البته شما میتوانید روی کامپیوتر خودتان آنها را اجرا کنید ولی برای ارائه به بازار باید سرور یا هاست خریداری کنید. در ادامه به تعدادی از محبوب ترین زبان های برنامه نویسی Back-End اشاره می‌کنیم.
Java
زبان جاوا یکی از زبان های برنامه نویسی با سابقه طولانی است که از سی پلاس پلاس الهام گرفته است. جاوا نسخه‌های متفاوتی دارد، نسخه‌ای که برای توسعه سمت وب استفاده میشود Java EE یا Java Enterprise Edition است که البته این نام از حدود دو سال پیش به Jakarta EE تغییر کرد.
Python
زبان پایتون یک زبان متن باز است و به‌دلیل سادگی و خوانایی بالا امروزه یکی از ترندهای جهانی است. خود پایتون به تنهایی قابل اجرا روی وب نیست و باید با استفاده از فریم‌ورک‌هایی مثل Django یا Flask به توسعه برنامه های وب پرداخت.
Javascript
زبان java script را در دسته زبان های Front-end دیدیم، ولی جالب است بدانید یکی از دلایل محبوب بودن این زبان این است که با این زبان شما میتوانید هم سمت Front-end و هم سمت Back-end کدنویسی کنید. جاوا اسکریپت در ابتدا که ارائه شد فقط برای اجرا روی مرورگر بود اما به مرور وقتی پیشرفت کرد و محبوب شد، توسعه دهندگان تصمیم گرفتند که نسخه سرور آن را هم توسعه دهند. نام نسخه سرور آن Node.js است که میتوانید با استفاده از آن، برنامه نویسی سمت بک اند (Back-end) را نیز انجام دهید.
PHP
زبان PHP یک زبان اسکریپتی و منبع باز است که فقط برای توسعه برنامه های وب و بعضی از CMSها مثل وردپرس با این زبان ساخته شده‌اند.
C#
زبان C# یک زبان شی گرا (Object-Oriented) است که توسط شرکت مایکروسافت توسعه پیدا کرده است. در ابتدا این زبان برای توسعه برنامه‌های ویندوزی بود اما به مرور توسعه پیدا کرد و امروزه از این زبان علاوه بر وب برای برنامه نویسی اندروید، لینوکس و … نیز استفاده میشود.
انتخاب توسعه دهنده فرانت اند یا بک اند؟
اگر شما علاقه به طراحی صفحات وب دارید و دوست ندارید درگیر پیاده‌سازی الگوریتم یا پایگاه داده شوید Front-End گزینه مناسبی است، که در این صورت شما باید به زبان های HTML ٬ CSS و جاوا اسکریپت مسلط باشید و همچنین در یک یا چند تا از تکنولوژی‌های جاوا اسکریپت مثل انگولار یا ری اکت تخصص پیدا کنید اما اگر علاقه به پیاده‌سازی الگوریتم و کار کردن با پایگاه داده را دارید باید بر اساس علاقه‌تان با یکی از زبان های بک اند (Back-End) که در بالا اشاره کردیم کار کنید. لازم به ذکر است که از نظر درآمد و موقعیت های کاری هر دو حوزه Front-End و Back-End برای کار در بازار کار مناسب هستند.
انتخاب بهترین زبان برنامه نویسی تحت وب
در اینجا 4 معیار پیشنهادی را برای انتخاب زبان مناسب را بررسی می‌کنیم.
بالاترین حقوق
میزان حقوق زبان های برنامه نویسی در کشور های مختلف ممکن است فرق داشته باشد. شما میتوانید این اطلاعات را در سایت های کاریابی معتبر ایرانی بررسی کنید.
محبوب‌ترین
خیلی مهم است که شما زبانی را انتخاب کنید که محبوب باشد، زیرا زبان های محبوب در شرکت های بیشتری مورد استفاده قرار می‌گیرند و در نتیجه موقعیت های کاری بیشتری دارند. شما میتوانید محبوب ترین زبان های برنامه نویسی را از طریق دو سایت زیر بررسی کنید.
تقاضای آینده برای آن زبان
شاید زبان برنامه نویسی که امسال محبوب است سال دیگه محبوب نباشد زیرا سال به سال نیازها و خواسته‌ها تغییر می‌کنند و شما باید زبانی را انتخاب کنید که بتوانید سال ها در آن فعالیت کنید. در سایت Coding Dojo آماری ارائه شده که زبان‌هایی که در آینده تقاضا دارند را نشان داده شده است.
یادگیری آسان
یادگیری آسان زبان باعث میشود که شما زودتر بتوانید در آن زبان به مهارت برسید. البته باید به این نکته توجه کنید که فرایند یادگیری حتی با ساده‌ترین زبان یک فرایند زمان‌بر است، پس باید صبور باشید و بسیار تمرین کنید.
منابع آموزشی برای زبان‌های برنامه‌نویسی وب کدامند؟
شما به عنوان یک برنامه نویس باید بتوانید زبان انگلیسی خود را تقویت کنید زیرا بسیاری از مشکلات و سوالات شما که در هر زبان برنامه نویسی پیش میآید در سایت‌های انگلیسی زبان میتوانید پاسخ دقیق‌تری برای آن پیدا کنید. در صفحه معرفی بهترین سایت های آموزش برنامه نویسی رایگان 2023 شما میتوانید سایت های آموزش برنامه نویسی را بررسی کنید.
جمع‌بندی
برنامه نویسی وب یکی از حوزه‌های محبوب در زمینه برنامه نویسی هست، که توسعه دهندگان در این حوزه به توسعه نرم فزارهایی می‌پردازند که از طریق وب به کاربرانشان سرویس می‌دهند. به‌طور کلی در یک پروژه وب دو جز Front-end و Back-end وجود دارد که فرانت لایه‌ای است که با کاربر در ارتباط است و بک لایه‌ای است که درخواست‌های کاربر را پردازش می‌کند.
آیا برای یادگیری زبان برنامه نویسی نیاز هست کلاس زبان برویم؟
لزومی ندارد. شما سعی کنید سوالهایی که برایتان پیش میآید را بهصورت انگلیسی سرچ کنید و یا دورههای انگلیسی زبان ببینید شاید در ابتدا سخت باشد ولی کم کم راه میافتید. البته اگر پایه زبان انگلیسیتان صفر است بهتر است در ابتدا کمی روی زبان انگلیسیتان کار کنید.
آیا میشود هم در هر دو حوزه فرانت اند و بک اند کار کرد؟
بله، میتوانید. اصطلاحا به این نوع توسعه دهنده ها، Full Stack Developer میگویند و قطعا نیاز هست که زمان بیشتری را صرف کنید تا بتوانید به این تسلط در هر دو زمینه برسید.
می‌توانم چند زبان برنامه نویسی تحت وب را یاد بگیرم؟
بله٬ اما ترجیحا اگر روی یک زبان کار کنید بهتر است زیرا هر کدام از آنها دنیایی برای خودشان دارند و وقتی شما بیش از یک زبان را بخواهید فرا بگیرید باید زمانتان را تقسیم بندی کنید که مورد باعث میشود دیرتر به تخصص لازم برسید. در موقعیت‌های کاری که در شرکت‌های معتبر است از شما هم بیش از یک زبان انتظار ندارند، اگر از هم انتظار داشته باشند در حد آشنایی هست.
مطالب مرتبط
همه مقالات
