سرفصل درس شبکه‌های کامپیوتری

شبکه‌های کامپیوتری (شماره درس: ۴٠۴۴٣)

Computer Networks

شماره‌ی درس ۴۰۴۴۳ و مشخصات بالا مربوط به برنامه‌ی قبلی کارشناسی مهندسی کامپیوتر است. در برنامه‌ی درسی مرجع بازنگری‌شده‌ی کارشناسی مهندسی کامپیوتر وزارت علوم، این درس با کد CSE-122 آمده است. تفاوت‌های دو برنامه را در جدول زیر می‌بینید:

مشخصات درس شبکه‌های کامپیوتری در دو برنامه‌ی کارشناسی مهندسی کامپیوتر

منبع: برنامه‌ی درسی مرجع کارشناسی مهندسی کامپیوتر (بازنگری‌شده) وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.

درس شبکه‌های کامپیوتری در کنکور ارشد و دکتری ۱۴۰۶

از کنکور ۱۴۰۶ درس شبکه‌های کامپیوتری از کنکور ارشد و دکتری مهندسی کامپیوتر (مهندسی و علم کامپیوتر) حذف شده است؛ اما در کنکور ارشد و دکتری مهندسی فناوری اطلاعاتمعرفی فناوری اطلاعات (IT) - 7 دلیل برای انتخاب رشته آی تی در دانشگاهآی تی چیست و چگونه پس از ظهور توانست در مدت فقط 20 سال تمام دنیا را فرا بگیرد و اکثر پول دنیا را ببلعد و پرطرفدارترین و پر درآمدترین مشاغل دنیا را در بر گیرد، با بررسی کامل آی تی با ما همراه باشید. همچنان یکی از دروس تخصصی با ضریب ۴ است و طبق تخمین ما در کنکور ارشد آی‌تی ۶ تست از آن مطرح می‌شود. این عدد تخمین ماست: سازمان سنجش تعداد سؤال‌ها را پیش از دفترچه‌ی سؤالات اعلام نمی‌کند و چون ساختار، باکس‌بندی و ضرایب کنکور ۱۴۰۶ کاملاً عوض شده، نمی‌شود فقط به تعداد سؤال‌های کنکور ۱۴۰۵ استناد کرد. جزئیات ساختار تازه را در صفحه‌ی تغییرات کنکور ارشد کامپیوتر ۱۴۰۶ ببینید.

اهداف درس شبکه‌های کامپیوتری

هدف از ارایه این درس آشنایی دانشجویان با مفاهیم اولیه ی شبکه‌های کامپیوتری و مفاهیم مرتبط می‌باشد. همچنین شما عزیزان برای آشنایی کامل‌تر با این درس می‌توانید به صفحه بررسی کامل درس شبکه های کامپیوتریجامع‌ترین آموزش درس شبکه های کامپیوتریدرس شبکه‌ های کامپیوتری یکی از مهم‌ترین و بنیادیترین دروس‌ رشته کامپیوتر است، با توجه به اینکه اینترنت امروزی بزرگترین سیستم مهندسی ساخت دست بشر در تمام طول تاریخ است، آشنایی با شبکه‌های کامپیوتری برای تمامی علاقه‌مندان و دانشجویان رشته کامپیوتر الزامی است، در این راستا در این صفحه به معرفی شبکه‌های کامپیوتری پرداخته‌ شده است مراجعه کنید.

سرفصل های درس شبکه‌های کامپیوتری

1. برنامه سازی مبتنی بر سوکت
2. سویچینگ بسته‌های آی پی
3. آدرس‌دهی و هدایت مبتنی بر آی پی
4. قراردادهای انتقال (تی سی پی و یو دی پی )
5. کنترل ازدحام
6. ترجمه‌ی آدرس‌ها (دی ان اس ، دی اچ سی پی و ای آر پی )
7. میان افزار (Middleware)
8. سوئیچ‌ها و پل‌ها (Switch and Bridges)
9. اتصالات (Links)
10. مسیریابی حالت اتصال
11. مسیریابی بردار فاصله و بردار مسیر
12. مسیریابی بردار مسیر مبتنی بر خط مشی (BGP)
13. شبکه‌های فرالایه‌ای و همتا‐به‐همتا
14. جریان سازی چندرسانه‌ای
15. سویچینگ مداری (Circuit Switching)
16. شبکه‌های بی‌سیم و همراه
17. شبکه توزیع محتوا (CDN)
18. شبکه های مبتنی بر نرم افزار

شبکه کامپیوتری چیست و سرفصل‌های این درس در کدام لایه‌ها هستند؟

شبکه‌ی کامپیوتری مجموعه‌ای از دستگاه‌هاست که با پروتکل‌های مشترک به هم وصل می‌شوند تا داده را مبادله کنند؛ از شبکه‌ی خانگی و اداری تا خود اینترنت. درس شبکه‌های کامپیوتری به شما یاد می‌دهد که یک بسته‌ی داده از برنامه‌ی روی گوشی شما تا سرور مقصد چه مسیری را طی می‌کند و در هر لایه چه اتفاقی برایش می‌افتد. برای اینکه سرفصل‌های بالا را راحت‌تر مرور کنید، آن‌ها را بر اساس لایه‌های شبکه دسته‌بندی کرده‌ایم:

سرفصل‌های درس شبکه‌های کامپیوتری بر اساس لایه‌های شبکه

ترتیب این جدول همان ترتیب «بالا به پایین» است که کتاب مرجع Kurose و Ross و دانشگاه‌های برتر کشور با آن تدریس می‌کنند؛ یعنی درس از لایه‌ی کاربرد، که با آن آشناتر هستید، شروع می‌شود و به لایه‌های پایین‌تر می‌رسد.

پیش‌نیازهای درس شبکه‌های کامپیوتری

در برنامه‌ی قبلی، آمار و احتمال مهندسی پیش‌نیاز این درس بود، چون تحلیل تأخیر، صف و احتمال از دست رفتن بسته‌ها به احتمال نیاز دارد. در برنامه‌ی بازنگری‌شده این درس پیش‌نیاز ندارد، اما در هر دو برنامه سیستم‌های عامل هم‌نیاز آن است؛ مفاهیمی مثل فرایند، سوکت و بافر را در سیستم عامل یاد می‌گیرید و در شبکه از آن‌ها استفاده می‌کنید.

کدام رشته‌ها درس شبکه‌های کامپیوتری را دارند؟

• کارشناسی مهندسی کامپیوتر: درس تخصصی الزامی، به‌همراه آزمایشگاه شبکه
• کارشناسی علوم کامپیوتر: برای نمونه در برنامه‌ی کارشناسی علوم کامپیوتر دانشگاه تهران، با پیش‌نیاز اصول سیستم‌های عامل
• کارشناسی ارشد گرایش‌های شبکه‌های کامپیوتری، رایانش امن و اینترنت اشیاء: اگر این درس را در کارشناسی نگذرانده باشید، جزو دروس جبرانی شماست
• کنکور ارشد و دکتری فناوری اطلاعات: یکی از دروس تخصصی با ضریب ۴

مراجع درس شبکه‌های کامپیوتری

[1] Larry L. Peterson and Bruce S. Davie. Computer Networks: A Systems Approach. 5th edition, 2011.

در برنامه‌ی بازنگری‌شده‌ی کارشناسی مهندسی کامپیوتر، این مراجع برای درس آمده است: Kurose و Ross (Computer Networking: A Top-down Approach، ویرایش ۸، ۲۰۲۰)، Tanenbaum، Feamster و Wetherall (Computer Networks، ویرایش ۶، ۲۰۲۱)، Forouzan (Data Communications and Networking with TCP/IP Protocol Suite، ویرایش ۶، ۲۰۲۲)، Stallings (Data and Computer Communications، ویرایش ۱۰، ۲۰۱۴) و Mastering Python Networking نوشته‌ی Chou (ویرایش ۴، ۲۰۲۳).

دروس ارشد گرایش شبکه‌های کامپیوتری در برنامه‌ی جدید

اگر بعد از کارشناسی به ادامه‌ی تحصیل در گرایش شبکه‌های کامپیوتری فکر می‌کنید، بدانید که طبق برنامه‌ی درسی تحصیلات تکمیلی مهندسی و علم کامپیوتر وزارت علوم (مصوب ۱۴۰۳/۱۰/۱۶، اجرا از سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶) دوره‌ی ارشد ۳۲ واحد است: ۱۴ واحد تخصصی الزامی (۴ درس سه‌واحدی به‌علاوه‌ی ۲ واحد سمینار)، ۱۲ واحد تخصصی اختیاری (۴ درس سه‌واحدی که دو تای آن می‌تواند با نظر استاد راهنما از گرایش‌ها یا رشته‌های دیگر باشد) و ۶ واحد پایان‌نامه. دروس این گرایش را در جدول زیر می‌بینید:

دروس کارشناسی ارشد گرایش شبکه‌های کامپیوتری (مهندسی و علم کامپیوتر)

منبع: برنامه‌ی درسی تحصیلات تکمیلی مهندسی و علم کامپیوتر وزارت علوم (مصوب ۱۴۰۳/۱۰/۱۶، اجرا از سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶).

درس «شبکه‌های کامپیوتری پیشرفته» در این برنامه پیش‌نیاز و هم‌نیاز رسمی ندارد، اما در عمل ادامه‌ی همین درس کارشناسی است؛ یعنی هر چه سرفصل‌های این صفحه را بهتر یاد بگیرید، دوره‌ی ارشد را راحت‌تر شروع می‌کنید.

درس شبکه در بازار کار

مفاهیم این درس پایه‌ی شغل‌هایی مثل مهندس شبکه، مدیر شبکه و زیرساخت، کارشناس امنیت شبکه و مهندس زیرساخت ابری است. اگر به این مسیر شغلی علاقه دارید، وظایف و مهارت‌های مهندس شبکهمهندسی شبکه؛ بررسی آینده شغلی، وظایف و مهارت هامهندسی شبکه Network Engineering بعنوان یکی از آینده دار ترین مشاغل حوزه کامپیوتر، پیش نیازهای تحصیلی و شغلی متفاوتی دارد، بنابراین در این صفحه بطور کامل به بررسی وظایف و مهارت‌هایی که یک مهندس شبکه نیاز دارد و همچنین به بررسی و معرفی مدارک معتبر شبکه در جهان پرداخته شده است و مدارک بین‌المللی این حوزه را در صفحه‌ی مربوط به آن توضیح داده‌ایم.